Wyżej wymienione czynniki oparte są na efektywnej komunikacji. Warto zauważyć, że nawet w najlepszej rodzinie pojawią się konflikty. Są one nieuniknione. Partnerzy powinni dążyć do kontaktu i kompromisu, a także mieć świadomość występujących w rodzinie różnic w postawach, zasadach, komunikacji i zachowaniu.

Komunikacja jest najpotężniejszym czynnikiem determinującym rodzaj relacji  z innymi ludźmi  i własny rozwój. Nie wystarczy mówić, należy również uważnie słuchać. Należy pamiętać, że dziecko w chwili przyjścia na świat jest jak biała nie zapisana karta bez wyobrażenia o samym sobie, otaczającym go świecie i mechanizmami rządzącymi w relacjach interpersonalnych. Całą tą wiedzę zdobywa poprzez kontakty z ludźmi, którzy się nim opiekują od momentu narodzin. To właśnie rodzina kształtuje sferę emocjonalną, behawioralną i poznawczą dziecka. Wpływa na postawy i wzory postępowania, określa wartości, do których dziecko ma dążyć.

Niestety żyjemy w dobie pośpiechu, godziwe warunki życia są coraz droższe, coraz częściej ludzie decydują się pracować na dwa etaty, w pogoni za pieniędzmi decydują się opuścić najbliższych, by w zupełnie obcym kraju żyć i pracować. Jeszcze inni są tak zaabsorbowani swoimi osiągnięciami, że w ich życiu kluczowym priorytetem jest kariera i kolejny szczebel awansu, a dzieci schodzą na dalszy plan. W takich sytuacjach dziecko zawsze staje w obliczu ogromnej zmiany, trudnej emocjonalnie, zaburzającej poczucie bezpieczeństwa. 

Dlatego też coraz większym zainteresowaniem cieszy się zawód opiekunki dziecięcej. Uczestnikami tego typu kursów są osoby, które chcą profesjonalnie zająć się opieką nad dzieckiem, przyszli rodzice i osoby, które planują pracować w tym zawodzie za granicą.

Należy zwrócić uwagę na to, że przyszli pracodawcy (nieważne czy są to rodzice czy dyrektorzy placówek opiekuńczo-wychowawczych) pragną zatrudnić wykwalifikowanych pracowników. Stabilność środowiska rodzinnego, instytucjonalnego, opiekuńczego jest bardzo ważnym czynnikiem dla zrównoważenia emocjonalnego i zdrowia psychicznego dziecka. 

W dzisiejszych czasach coraz częściej odchodzi się od tradycyjnego modelu rodziny a dzieci wychowywane są w różnych układach. Można wyróżnić rodziny naturalne, w których mężczyzna i kobieta spłodzili dziecko i opiekują się nim do chwili osiągnięcia przez nie dorosłości, rodziny niepełne, gdzie cała opieka spoczywa na jednym z rodziców, drugie odeszło (umarło, rozwiodło się lub porzuciło rodzinę); rodziny mieszane, w których dzieci wychowywane są przez ojczyma/macochę, rodziców adopcyjnych, opiekunów zastępczych, jak również instytucji zastępujących rodzinę (np. placówki opiekuńczo-wychowawcze), w których dorośli wychowują grupy dzieci w różnym przedziale wiekowym, z różnym bagażem doświadczeń, z odmiennym temperamentem i potrzebami. W każdym typie rodziny dziecko odczuwa potrzebę bezpieczeństwa, przynależności i miłości, poczucia akceptacji, szacunku aby mogło prawidłowo rozwijać swoją osobowość, osiągać poczucie własnej wartości, by potrafiło się cieszyć własnymi osiągnięciami. Kiedy z różnych powodów potrzeby te nie są zaspokojone, a dzieci muszą "wychowywać się same", większość zranień przeżywają w samotności.

Może to doprowadzić do utrwalenia się w nich cierpienia, ponieważ kumuluje się w nich napięcie, poczucie niepewności, pustki. Dziecko nie ma osoby zaufanej, z którą może podzielić się swoimi przeżyciami, czyli zostaje samo ze swoim strachem i gniewem, co często przyczynia się do zaburzonych relacji z rówieśnikami i osobami dorosłymi. Dziecko ma problem z nawiązywaniem i utrzymywaniem kontaktów interpersonalnych. Brak mu spójnego spojrzenia na świat. Należy pamiętać, że dzieci odznaczają się niskim progiem tolerancji na sytuacje stresowe, a troskliwi opiekunowie zapewniają swoim dzieciom bezpieczną bazę. Nikt z nas nie zapewniał, że wychowanie dziecka jest łatwym procesem.

Nie ma jednej skutecznej "recepty" zapewniającej nas o sukcesie wychowawczym naszej pociechy. Świadomy rodzic/opiekun chce zapoznać się lub pogłębiać swoją wiedzę z zakresu psychologii rozwojowej dzieci i młodzieży, psychologii wychowawczej, kształtować umiejętności komunikacyjne, jak również prawidłowo określać i spełniać potrzeby biologiczne i psychiczne dziecka. Dobrzy opiekunowie są jak dobrzy nauczyciele.

A Ty jaką chcesz stworzyć rodzinę dla swojego dziecka lub podopiecznego?

Źródła:
[1] Bradshaw, J.(1994). Zrozumieć rodzinę. Rewolucyjna droga odnalezienia siebie. Warszawa:  Instytut Psychologii Zdrowia i Trzeźwości. PTP,
[2] Cudak, H. (1999). Znaczenie rodziny w rozwoju i wychowaniu małego dziecka. Warszawa:  Polskie Towarzystwo Higieny Psychicznej.
[3] Satir, V. (2000). Rodzina Tu powstaje człowiek. Gdańsk: GWP.