Podejmowanie decyzji menedżerskich kojarzone jest często z pracą osób zarządzających firmą na najwyższym szczeblu. Jednak nawet decyzje mniej ważne, jakie przychodzi podejmować każdemu w ciągu dnia, pod względem mechanizmu powstawania rozwiązania nie różnią się zbytnio od tych strategicznych. Mechanizmy stosowane w wyborze strategii przedsiębiorstw łatwo przenieść do codziennego życia. Jeśli jednak nie dysponujemy żadnymi systemami komputerowego wspomagania decyzji ani zespołem ekspertów, jakich zasad warto przestrzegać przy podejmowaniu nawet prostych decyzji?

Sposób dochodzenia do rozwiązania problemu składa się z sześciu etapów:

• uświadomienie sobie, czego dotyczy nasza decyzja oraz dlaczego właściwie chcemy ją podjąć,
• zebranie informacji na temat, który jest dla nas problemem,
• ustalenie kryteriów oceny ewentualnych rozwiązań problemu oraz ich ważności,
• wymyślenie kilku, nawet z pozoru nierealnych rozwiązań naszego problemu,
• wybór najbardziej odpowiedniego rozwiązania z punktu widzenia naszych celów w przyszłości,
• wprowadzenie decyzji w życie.

Po pierwsze, decyzje podejmowane na co dzień mogą dotyczyć rzeczy zupełnie błahych, ale i mających poważne i długotrwałe skutki w przyszłości.

Dla przykładu, jeśli chodzi nam po głowie zmiana miejsca pracy, to oprócz pytań: kiedy? i jak to zrobić?, warto zadać sobie fundamentalne: dlaczego?

Odpowiedź nigdy nie jest prosta. Okazać się może, że dotychczasowe zajęcie przestało dostarczać nam satysfakcji, firma zaczyna zwolnienia, zarobki spadają, a szef w ostatnim tygodniu wydał się wyjątkowo niesympatyczny.

Z drugiej strony może nas pobudzać w tym kierunku czyjś zaskakujący sukces, perspektywa awansu u innego pracodawcy lub oferowana wyższa płaca.

Przed podjęciem jakichkolwiek działań najważniejsze jest uświadomienie sobie źródła problemu decyzyjnego. Pozwoli to poznać swoje prawdziwe potrzeby i być może zlikwidować problem w zarodku.

Po drugie, aby podjąć jakąkolwiek decyzję, zwłaszcza tak ważną, jak ewentualna zmiana pracy, niezbędne jest zebranie wszystkich możliwych informacji.

Może to wydawać się oczywiste i trywialne, ale często właśnie tu można napotkać największe kłopoty. Jeśli nie mamy doświadczenia na rynku pracy i nie znamy zbyt wielu osób zajmujących się tym tematem, skąd wziąć wiarygodne informacje dotyczące naszych szans w poszukiwaniu nowego pracodawcy?

Nie ma tu jedynie słusznej recepty, ale warto pamiętać, że również nadmiar faktów, domysłów, plotek i szczątkowych faktów w sprawie, w której mamy podjąć decyzję, jest równie niepożądany jak ich niedobór.

Po trzecie, należy ustalić kryteria oceny, czyli co tak naprawdę jest dla nas ważne.

Nie należy się tu zbytnio ograniczać, bo życie zawodowe z pewnością pozwala osiągnąć kilka różnych celów. Kryteriami mogą być wysokość płacy, możliwość rozwoju zawodowego – także tu warto zadać sobie pytanie, co to dla nas oznacza – pewność zatrudnienia, możliwość awansu lub podwyżki, prestiż pracodawcy, miejsce i czas pracy, zadania, które mamy do wykonania, albo atmosfera i kultura organizacyjna firmy.

Wszystkim tym ważnym aspektom zmiany pracy trzeba przypisać punkty od 0 do 100, odzwierciedlające ich ważność. Ważność wszystkich wybranych przez nas kryteriów oceny decyzji nie powinna przekraczać liczby 100. W praktyce zarobki mogą otrzymać ważność 40, możliwość rozwoju 10, zadania w miejscu pracy 20, pewność zatrudnienia 25 i miejsce pracy 5. W sumie 100 punktów.

Czwartym etapem jest skonkretyzowanie dróg, którymi możemy pójść w przyszłości. Liczba wariantów może być duża, a im są one bardziej zaskakujące, tym lepiej. Dla przykładu dotyczącego zmiany miejsca pracy można przyjąć trzy:

• pierwszy, który mówi o tym, że należy podjąć decyzję o pozostaniu w obecnej firmie mimo chwilowych niepowodzeń,
  
  
• drugi, zakładający, że istnieje realna szansa zatrudnienia w innym przedsiębiorstwie na określonych warunkach (jeśli rzeczywiście istnieje),
  
  
• trzeci, wskazujący kierunek opierający się na własnej przedsiębiorczości, której wynikiem będzie własne małe przedsiębiorstwo.

Po piąte – jaką decyzję podjąć? Zostać w firmie, przenieść się na proponowane stanowisko w konkurencji, a może otworzyć własną działalność gospodarczą?

Aby decyzja była najbardziej obiektywna i w największym stopniu gwarantowała osiągniecie założonych w postaci kryteriów oceny naszych celów warto zastosować prostą metodę liczbową.

Każdemu z wariantów rozwiązania problemu przypisać należy ocenę pomnożoną przez punkty oznaczające ważność danego kryterium oceny. Skala ocen może być dowolna, ale dla wygody dobrze jest obrać od 1 (najniższa) do 5 (najwyższa). Taka ocena to stopień, w jakim dany wariant decyzji spełnia dane kryterium decyzyjne.

Jeśli zsumuje się wszystkie przyznane oceny pomnożone przez ustaloną wcześniej ważność kryteriów, otrzyma się wynik przeprowadzania wyboru wariantów. Z powyższego przykładu, dotyczącego ewentualnej zmiany pracy wynika, że najwyższą ocenę końcową otrzymał wariant 2, zakładający ubieganie się o w miarę pewne stanowisko w konkurencyjnej firmie. Najmniej korzystny wydaje się wariant 3, czyli własna działalność gospodarcza.

Taki sposób podjęcia decyzji co do swojej drogi zawodowej może się oczywiście nie sprawdzić na etapie wprowadzania jej w życie. Jeśli tak się stanie, będzie to wynikało z trzech powodów:

• niepełnej informacji na temat rynku pracy, co przyczyniło się do złego zaprojektowania wariantów decyzyjnych,
• błędnej ocenie punktowej ważności poszczególnych kryteriów oceny,
• błędnej ocenie, w jaki sposób poszczególne warianty zaspokoją nasze potrzeby zapisane w kryteriach oceny decyzji.

Czy warto zatem trudzić się nad każdą decyzją, zbierać informacje, tworzyć kryteria oceny, przypisywać im ważność, liczyć punkty i być może w rezultacie nie osiągnąć sukcesu? Zdecydowanie tak!

Taki sposób podejmowania decyzji daje podstawę do decyzji optymalnych, a więc najlepszych z punktu widzenia osoby mającej tę decyzję podjąć. Pozwala również zastanowić się, dlaczego powstaje problem do rozwiązania, czy rzeczywiście wymaga on podejmowania jakichś działań i jak one wpłyną na osiąganie naszych założonych celów.

Można go stosować nie tylko w odniesieniu do spraw ważnych, takich jak zmiana miejsca pracy, ale zwykłych i zupełnie codziennych, w których nie jesteśmy pewni jak postąpić. Decyzja być może nie będzie całkowicie trafna, ale nie pozostawi spraw nieprzewidywalnemu losowi.