Jak zbudować zespół, który odniesie sukces?

Manager i jego ludzie

Każdy dobry zespół zaczyna się od lidera. To on odpowiada za rekrutację pracowników, on buduje pozycję zespołu w firmie i od niego zależy to, w jaki sposób będzie ten zespół zarządzany i jakie wytworzą się w nim relacje.

Najlepsi managerowie to ci, którzy nie boją się zatrudniać lepszych od siebie. To klucz do stworzenia mocnego zespołu, ponieważ powinny go tworzyć wyspecjalizowane osoby, które mają pewien unikalny zespół atutów i kompetencji, a jednocześnie darzą swojego szefa autorytetem, pomimo, że jego wiedza techniczna bywa w pewnych kwestiach uboższa.

W gestii managera znajduje się nie tylko zatrudnianie kolejnych pracowników, ale również wszelakie przetasowania na stanowiskach, w tym też zwolnienia. Jednak system zarządzania ludźmi oparty na ich lęku przed utratą zatrudnienia nie jest sposobem na długofalowe budowanie zespołu - pozwala jedynie na jego krótkotrwałą mobilizację, po której bardzo szybko następuje wypalenie. Innymi słowy można w ten sposób stworzyć zespół, który szybko osiągnie dobre wyniki, lecz nie będzie w stanie odnieść sukcesu na większą skalę.

Na portalu Goldenline toczyły się swego czasu dyskusje, czy można zbudować zespół opierając relacje w nim na strachu przed przełożonym - i w opinii Internautów, nawet, jeśli brak sympatii do szefa będzie czynnikiem jednoczącym taką grupę pracowników, to kierująca nimi motywacja nie będzie nastawiona na efektywną pracę, a na zminimalizowanie negatywnych konsekwencji współpracy z wywołującą takie odczucia osobą.

Bycie dobrym szefem może dla każdego oznaczać coś innego, funkcjonują jednak pewne definicje, z którymi zgadza się większość znawców tematu. Jedną z nich stworzyła Barbara Kożusznik, autorka wielu pozycji książkowych dotyczących funkcjonowania zespołów w strukturze firmy, która opisała zbiór cech, jakimi jej zdaniem powinien charakteryzować się skuteczny kierownik zespołu i są nimi: kreatywność, umiejętność motywowania, asertywność oraz otwartość na innych.
Managerowie zainteresowani pogłębieniem tego tematu znajdą więcej informacji w jej książce pt. Kierowanie zespołem pracowniczym. 

Takie podejście promowali także praktycy. Lee Iacocca, słynny prezes Forda i Chryslera mawiał, że "Menadżerowie muszą być nie tylko decydentami, lecz także inspiratorami zdolnymi do motywowania ludzi".

Cel - rekrutacja!

Tworzenie dobrego zespołu zaczyna się już na etapie jego powolnego budowania. Określenie powolnego jest tu użyte celowo, bo jeśli zależy nam na doborze takich osób, które spełnią się w poszczególnych rolach w zespole, wzbogacając go swoimi umiejętnościami, musimy założyć, że proces rekrutacji będzie rozciągnięty w czasie.

Najlepiej jest, gdy mamy komfort rozbudowy zespołu w chwili, gdy natkniemy się na osoby, którymi chcemy go wzbogacić, a nie, gdy rekrutacja ma na celu „gaszenie pożaru” i szybkie łatanie dziur kadrowych.

Zespół, czyli działająca wspólnie i w jednym celu grupa ludzi, to specyficzny twór - niejednorodny, zbudowany na zasadzie układanki z różniących się elementów, które po połączeniu tworzą spójną całość. Dlaczego warto o tym pamiętać? Ponieważ większość z nas ma tendencję, aby zatrudniać osoby o zespole cech, który jest najbliższy naszej wizji idealnego pracownika. A budując zespół dobrze musimy mieć na uwadze, że będzie w nim zarówno miejsce dla lidera, stratega, "pracusia", a nawet dla "wiecznego malkontenta". Kluczowym czynnikiem jest właściwe dobranie człowieka do roli w zespole. Dlatego, jeśli nawet ktoś zrobi na nas świetne wrażenie w czasie rekrutacji, ponieważ jest ekstrawertykiem, dynamicznym i nastawionym na stały rozwój, to zastanówmy się, czy na pewno będzie idealną osobą np. do żmudnego wdrażania projektów lub testowania błędów w nich. Lepiej sprawdzi się w takiej roli człowiek spokojny, rzetelny, ceniący sobie pewną powtarzalność realizowanych działań - nawet, jeśli nie jest to zespół cech, które najbardziej sobie cenimy.

Zatem zatrudniając nową osobę do zespołu zawsze musimy pomyśleć w pierwszej kolejności:

• jakie cele i zadania będzie ten zespół realizował,
• czy dany pracownik będzie do niego dobrze pasował,
• czy zrealizuje się wykonując powierzone mu zadania?

Właściwy człowiek na właściwym miejscu

Kiedy menadżer zaczyna myśleć, komu "rozdać" stanowiska w zespole, bardzo przydatna jest klasyfikacja, wprowadzona przez brytyjskiego naukowca M. Belbina, który na postawie badań poświęconych efektywności zespołów, stworzył "Teorię Ról w Zespole". Zgodnie z nią o sukcesie zespołu decydują nie tylko kompetencje merytoryczne jego członków, ale także ich styl komunikowania się i zachowania w grupie oraz zgodność tych czynników z zadaniami wykonywanymi przez te osoby.

Belbin wyróżnił następujące role:

• intelektualne (kreator, ewaluator, specjalista),
• ukierunkowane na ludzi (koordynator, dusza zespołu, poszukiwacz źródeł),
• ukierunkowane na zadania (lokomotywa, implementer, perfekcjonista).

Niemal każda z tych ról jest potrzebna w zespole - poszukiwacz źródeł będzie wymyślał nowe drogi rozwoju wykonywanej działalności, implementer zajmie się ich wdrażaniem, ewaluator zastanowi się nad ich sensownością, a dusza zespołu zadba o to, aby wszyscy czuli się dobrze w swoim towarzystwie.

Nic więc dziwnego, że zespoły tworzone na bazie tej koncepcji mają duże szanse na osiągnięcie bardzo dobrych wyników. 

Szersze informacje o teorii Belbina można znaleźć na stronie belbin.pl, za jej pośrednictwem można także skorzystać z testu on-line, który pozwoli nam określić swoją preferowaną rolę w zespole. Warto również sięgnąć po książkę jego autorstwa: Twoja rola w zespole, wydaną w Polsce przez Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne. Pracując jednak na takich testach musimy pamiętać, że rola, do jakiej jesteśmy predysponowani, to nie zawsze ta, do której aspirujemy, zatem podświadomie możemy wynik takiego testu częściowo zafałszować. Dlatego najbardziej efektywną metodą zbadania takiej kwestii są warsztaty zespołowe.

Sukces, czyli?

Skuteczne zarządzanie zespołem  i obsadzenie poszczególnych stanowisk właściwymi ludźmi przekłada się na osiągane wyniki. To one są miernikiem sukcesu, a przynajmniej w odniesieniu do czynników "twardych". Kluczowe punkty to osiągnięcie założonych celów oraz efektywność działania.

W dobrym zespole zachodzi efekt synergii, inaczej mówiąc kompetencje poszczególnych pracowników wzajemnie się potęgują, pozwalając grupie osiągnąć wyższe wyniki. Możemy powiedzieć, że odniesienie sukcesu nie jest wyłącznie tożsame z dobrymi wynikami finansowymi lub sprzedażowymi - sukces to również dobra atmosfera wewnątrz zespołu, poczucie współodpowiedzialności za osiągnięcia oraz zaangażowanie wszystkich w wykonywaną pracę.

Dobry zespół oparty jest o relacje międzyludzkie, dlatego jego dobra kondycja wymaga dbałości o samopoczucie i poziom samorealizacji wszystkich jego członków. Co może zespół zniszczyć? Przede wszystkim rotacja pracowników, z którą wiąże się często potrzeba szybkiego uzupełniania luk kadrowych, a tym samym mniejsza szansa na znalezienie właściwej osoby. Jak z tym walczyć? Stawiając na budowanie lojalności w zespole, motywując pracowników i oddając część decyzyjności w ich ręce. Dzięki temu nie tylko zatrzymamy ich w firmie, ale będziemy zapobiegać syndromowi wypalenia zawodowego.

Efektywny zespół, to grupa ludzi, którzy lubią swoją pracę, widzą jej sens i znają znaczenie swoich działań. Mając to w pamięci, możemy zastanowić się, czy udało nam się już taki zespół stworzyć, czy jest to zadanie, jakie dopiero musimy przed sobą postawić.