Stres w pracy

2003-09-18

Stres pobudza do działania, pozwala skupić uwagę na ważnym zadaniu, mobilizuje do podjęcia decyzji. Jeśli jednak trwa długo, może zaowocować spadkiem efektywności w pracy i poważnymi problemami zdrowotnymi.

 

Stres w pracy przeżywa każdy, niezależnie od wykonywanego zawodu, zajmowanego stanowiska czy wynagrodzenia. Jednak takie napięcie nerwowe nie jest tylko charakterystyczne dla osób mających zajęcie. Stres występuje również, gdy jesteśmy zmuszeni do wielogodzinnego oczekiwania, bezruchu lub wykonywania monotonnych czynności.

Stres towarzyszy człowiekowi od początków ludzkości. Pobudza do działania, pozwala skupić uwagę na ważnej w danej chwili rzeczy, mobilizuje do podjęcia decyzji. Psychologowie określają stres jako chwilową, odbiegającą od normy, reakcję organizmu człowieka.

Różni się ona od typowych odruchów tym, że na skutek stresu cierpi cały organizm. Dodatkowo reakcja ta występuje falami w cyklu stres - odprężenie. Jeśli pierwsza faza trwa zbyt długo, może się to skończyć nie tylko spadkiem efektywności w pracy, ale poważnymi problemami zdrowotnymi.

Ilościowy i jakościowy

Jak twierdzą psychologowie, sytuacje nagłego napięcia nerwowego w pracy powstają głównie z dwóch powodów: ilościowo lub jakościowo błędnego obciążenia pracą. Fachowo nazywają się one stresorami.

Ilościowe przeciążenie pracą ma miejsce wtedy, gdy pracownik zarzucony jest dużą liczbą pojedynczych zadań, których nie może wykonać w wyznaczonym czasie. Jeśli do tego otrzymane polecenia są sprzeczne, pokój pełen hałasów uniemożliwiających koncentrację, a wynagrodzenie zależne od wykonania powierzonych zadań, mobilizujący początkowo stres przekształca się w stałe napięcie nerwowe zmniejszający efektywność pracy. Szansa powodzenia w wykonaniu obowiązków gwałtownie spada.

Każdy, kto wykonuje pracę w mniejszym lub większym stopniu sezonową (budowlańcy, nauczyciele, trenerzy prowadzący szkolenia, a nawet księgowi), może odczuwać stres również w wyniku zbyt małego obciążenia obowiązkami. Choć zbyt duża liczba zadań jest uważana powszechnie za sytuację gorszą niż leniwy spokój w biurze, to w tym drugim przypadku stres związany ze spędzaniem długich bezowocnych godzin bez zajęcia może być równie trudny do zniesienia.

Znalezienie złotego środka w planowaniu zajęć na danym stanowisku nie jest jednak łatwe, a specjaliści z zarządzania od lat głowią się nad takim obciążeniem pracą, by wywołany przez nią stres w odpowiednim stopniu motywował pracownika do działania.

Stres w pracy wynika nie tylko z liczby zadań, ale również z ich trudności. W długiej perspektywie jakościowe obciążenie pracą jest zwykle ważniejsze niż ilość obowiązków. Choć natura ludzka podpowiada, że przyjemniej byłoby pracować na mniej odpowiedzialnym stanowisku, nie podejmować żadnych strategicznych decyzji, a po 8 godzinach spędzonych codziennie w pracy zamykać na resztę doby rozdział "firma", to jednak ciągle rosnące wymagania stawiane przez pracodawców skłaniają do bardziej racjonalnego podejścia.

 Jeśli pracownik myśli o karierze zawodowej lub awansie na wyższe stanowiska w firmie, prawdopodobnie podejmie się zadań trudniejszych. Choć poziom stresu w jego organizmie wzrośnie, będzie on działał motywująco. W takim przypadku przekładanie kartek albo wklepywanie cyferek będzie budzić negatywne napięcie i wizje degradacji, a nie rozwoju.

 

Stres szefa

Szeregowi pracownicy często z zazdrością patrzą na wysokie uposażenia menedżerów. Wytłumaczeniem tego stanu jest często ich większa odpowiedzialność za losy firmy. Menedżerowie dostają większe pieniądze także za większą dawkę stresu, który dodatkowo różni się od napięć przeżywanych przez ich podwładnych.

Stres przeżywany przez menedżera powoduje często zaburzenia podejmowania decyzji, rozwiązywania problemów, komunikacji czy też nagradzania podwładnych. Powstaje wskutek rozbieżności między wymaganiami stawianymi mu przez zarząd lub plan zapisany na dany rok działalności firmy, a możliwościami skutecznego osiągania tych celów.

Nie bez znaczenia są tu również trudności i pojawiające się konflikty w stosunkach z podwładnymi oraz problemy w życiu osobistym, takie jak kłopoty rodzinne i towarzyskie lub problemy ze zdrowiem.

Stres menedżerski wywoływany jest zwykle przez:

  • osobistą odpowiedzialnością prawną i materialną za skutki kierowania przedsiębiorstwem,
  • brak pełnej informacji i związane z nią ryzyko przy wprowadzaniu nowych produktów, rozpoczynania inwestycji lub otwierania filii firmy w innych miastach,
  • konieczność stałej kontroli swego zachowania,
  • dyspozycyjność wobec współpracowników i firm współpracujących,
  • presję czasu oraz brak wypoczynku.


Tych sytuacji zwykle pozbawieni są szeregowi pracownicy, choć nie znaczy to, że stres, jaki przeżywają jest mniejszy lub bardziej pozytywny.

W badaniach nad stresem określono skalę jego intensywności. Za poziom odniesienia przyjęto stres związany ze śmiercią współmałżonka lub bliskiej osoby – 100 punktów. Niewiele mniej stresująca sytuacja to rozwód lub rozstanie z partnerem – powoduje stres o sile 75 punktów. Zawarcie małżeństwa daje 50, a zajście w ciążę 40 punktów. W sytuacji wysokiego bezrobocia bardzo stresująca jest także utrata pracy, wyceniana na 47 jednostek. Konflikt z szefem oznacza natomiast dawkę 23 punktów.

Negatywne skutki stresu dodają się do siebie. Im więcej takich sytuacji, tym większe prawdopodobieństwo na to, że pracownik zapadnie na ciężką chorobę lub depresję. Ważne przy tym jest to, że każda – pozytywna lub negatywna – nietypowa sytuacja lub zmiana w naszym życiu powoduje stres, który trzeba rozładować.

Tym gorzej, jeśli stresory działają przez dłuższy czas. Wówczas występuje stres chroniczny. Organizm jest stale zmobilizowany, umysł skoncentrowany, napięte mięśnie uniemożliwiają normalne funkcjonowanie organów wewnętrznych. Dodatkowo nieprawidłowy poziom hormonów, wysokie ciśnienie krwi i jej zmieniony skład powodują, że stres chroniczny to prosta droga do zawału serca lub choroby wieńcowej.

Zastanów się!

Dlatego warto dbać o właściwy poziom stresu poprzez:

  • przemyślenie swojej roli zawodowej oraz sformułowanie jasnych celów na najbliższy rok,
  • przeorganizowanie swojego dnia, tak aby znaleźć czas na częste, krótkie odpoczynki pomiędzy półtoragodzinnymi fazami wytężonej pracy,
  • ustabilizowanie godzin snu, tak aby organizm mógł się zregenerować po ciężkim dniu,
  • określenie stresorów wpływających na nas pozytywnie i negatywnie,
  • uprawianie sportu, własnego hobby, słuchanie muzyki lub stosowanie technik relaksacyjnych, tak aby zredukować negatywne napięcie wywołane w pracy.


Choć droga do zapanowania nad sytuacjami stresowymi może wydawać się długa, warto podjąć ten wysiłek, gdyż w dłuższym czasie nasza efektywność pracy wzrośnie.



Podziel się: Facebook Twitter Blip | Więcej