Jak można zostać urzędnikiem państwowym?

Jacek Czaputowicz Dyrektor, Krajowa Szkoła Administracji Publicznej: Na początku należałoby uściślić ten termin. W szerokim rozumieniu urzędnik to osoba pracująca w administracji państwowej. W wąskim – to urzędnik mianowany. Aby zostać urzędnikiem mianowanym, należy mieć wykształcenie magisterskie, sam licencjat nie wystarczy. Trzeba też mieć minimum trzyletni staż w administracji publicznej, choć okres ten może być skrócony do lat dwóch za zgodą dyrektora generalnego urzędu. Kolejny wymóg to bardzo dobra znajomość jednego z roboczych języków Unii Europejskiej.

Przede wszystkim jednak należy przejść postępowanie kwalifikacyjne, organizowane raz w roku przez Krajową Szkołę Administracji Publicznej. W tym roku do tego postępowania zgłosiło się 900 osób. Jest to całodzienny egzamin pisemny, składający się z trzech części. Należy wykazać się wiedzą dotyczącą administracji publicznej, umiejętnościami urzędniczymi oraz zdolnościami kierowniczymi.

Osoby, które zdadzą pomyślnie ten egzamin, zostaną przez premiera mianowane na urzędników służby cywilnej, co daje gwarancję zatrudnienia oraz znaczny dodatek finansowy.
Jest też druga droga zostania urzędnikiem – poprzez Krajową Szkołę Administracji Publicznej. Jeżeli ktoś zda kilkustopniowy egzamin do KSAP, ukończy 20-miesięczną naukę w szkole i zaliczy obowiązkowe praktyki w administracji publicznej, również zostaje mianowanym urzędnikiem państwowym. Rocznie KSAP kończy 50-60 osób.

Czy od razu po ukończeniu studiów można starać się o pracę, która daje szansę na zostanie w przyszłości urzędnikiem mianowanym? Jakie kierunki studiów są preferowane?

Absolwenci każdego kierunku studiów mogą starać się o przyjęcie do pracy w administracji rządowej. Trzeba jedynie śledzić ogłoszenia. Kończący studia mają wiedzę specjalistyczną, która może być wykorzystana w pracy urzędniczej. Na przykład absolwent politechniki może pracować w jakimś urzędzie nadzoru, lekarz – w Ministerstwie Zdrowia, a absolwent studiów muzycznych może pracować w Ministerstwie Kultury itd. Oczywiście są kierunki studiów na tyle uniwersalne, jak administracja, prawo czy ekonomia, że ich absolwenci mogą znaleźć pracę w każdym urzędzie.

Jakiej specjalizacji najbardziej brakuje obecnie w służbach publicznych?

Najbardziej brakuje specjalistów od zarządzania publicznego. Niestety, w Polsce jest niewiele uczelni, które kształciłyby specjalistów w tej dziedzinie. Chodzi o zarządzanie społecznościami lokalnymi, efektywnym wydatkowaniem społecznych pieniędzy, planowaniem inwestycji itd. Niedobory tych specjalistów próbujemy uzupełniać przez kształcenie w Krajowej Szkole Administracji Publicznej, odpowiednie szkolenia uzupełniające i oczywiście przez ustawiczne kształcenie kadr urzędniczych.

Praca w sektorze publicznym nigdy nie należała do atrakcyjnych ze względu na płace. Czy w ostatnich latach coś w tej sprawie się zmieniło? Co przyciąga ludzi do pracy w tym sektorze?

Panuje pewien stereotyp w tym zakresie. Jeżeli chodzi o płace, to wcale nie jest tak źle. Ostatnie dane GUS mówią o tym, że zarobki w administracji publicznej są o 23% wyższe niż w sektorze prywatnym. Należy jednak mieć świadomość, że praca urzędnika to jest służba. Wymaga ona empatii społecznej. Do tej pracy przyciąga także możliwość rozwoju zawodowego, dużo większa niż w biznesie, kontakty z zagranicą oraz satysfakcja z pracy dla innych.

Jakie cechy i predyspozycje trzeba mieć, aby być dobrym urzędnikiem?

Liczą się predyspozycje intelektualne i osobowościowe. Urzędnik nie może być bierny i wykonywać tylko polecenia. Najważniejszą cechą dobrego urzędnika jest kreatywność. Aby dobrze pełnić swoje funkcje, należy wykazywać inicjatywę, być aktywnym, mieć pomysły nowych rozwiązań i sposoby rozwiązywania problemów. Trzeba umieć pracować w zespole,
być komunikatywnym i mieć zdolności interpersonalne. Cenna jest też umiejętność myślenia analitycznego oraz gotowość do szybkiego przystosowywania się do nowej sytuacji. Do wykonywania tego zawodu potrzebne jest także poczucie odpowiedzialności, solidność, dokładność i cierpliwość. Ważna jest też kultura osobista.

Rozmawiała Małgorzata Jaworska