Marzy Ci się kariera zagranicą lub po prostu chcesz dobrze zarobić w wakacje i mile spędzić czas poza krajem? To możliwe, jednak wymaga wcześniejszego przygotowania. Warto zrobić dobry research, by uniknąć kłopotów na miejscu. Od czego zacząć?

Na początku określ na jakiej pracy ci zależy - stałej czy czasowej, fizycznej czy umysłowej? Przemyśl też, który kraj Cię konkretnie interesuje. Swoimi ofertami kusi wiele krajów unijnych, w tym Niemcy i Austria, które w maju otworzyły dla nas swoje rynki pracy. Atrakcyjna jest także Holandia - najczęściej wybierany kierunek ostatnich miesięcy. Zastanów się jednak, czy wystarczająco znasz język kraju, do którego się wybierasz? Być może warto przyjrzeć się ofertom krajowym - bo jeśli słabo znasz język obcy, musisz się liczyć z tym, że Twoje szanse na zdobycie "ambitnej" pracy są nikłe. Nie zaszkodzi tez dowiedzieć się, czy na miejscu możesz "podszlifować" język, korzystając z kursów dla emigrantów.

Poznaj kraj, do którego się wybierasz

Jeśli ktoś z znajomych pracuje lub pracował w interesującym Cię kraju, z pewnością udzieli wielu cennych wskazówek. Jeśli nie masz "informatora" z doświadczeniami, skorzystaj z forów internetowych i poczytaj o państwie, do którego się wybierasz, zasadach zatrudnienia - np. stawkach godzinowych lub średniej pensji (miesięcznej), prawach pracowniczych i oferowanych świadczeniach. Dowiedz się też, czy na pewno specjaliści z Twojej branży są tam poszukiwani.

Zanim wyjedziesz, sprawdź, na jakich zasadach możesz uzyskać prawo do pobytu w danym kraju, gdzie musisz się zarejestrować, by w razie konieczności korzystać m.in. z pomocy lekarskiej. Sporządź listę kontaktów do placówek konsularnych na wypadek, gdybyś nie miał jak wrócić do kraju. W wyjątkowych sytuacjach konsul pomaga obywatelom sfinansować powrót do domu. Spis placówek i także poradnik "Polak za granicą" znajdziesz na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych (msz.gov.pl).

Nie jedź bez grosza

Zorientuj się ile pieniędzy będzie Ci potrzebnych na "na rozruch" i ile kosztuje życie w danym kraju (żywność, opłaty), może się bowiem okazać, że na początku, zanim faktycznie zarobisz, będziesz musiał "dopłacać do interesu". W ten sposób unikniesz zaskoczenia na miejscu.

Jeśli zdecydujesz się na konkretny kierunek i rodzaj pracy, zacznij szukać wiarygodnego pracodawcy. Unikaj wertowania lokalnych ogłoszeń wywieszonych na słupach czy przystankach ogłoszeniowych, z rezerwą podchodź do ogłoszeń drobnych w dodatkach poświęconych pracy w ogólnopolskich dziennikach, a także podejrzanych ofert na forach internetowych czy "intratnych" propozycji od znajomych, których kolega "kogoś" polecił. Intuicja może nas bowiem wyprowadzić w pole, i to dosłownie.

Szerokim łukiem omijaj oferty zawierające szczątkowe informacje opatrzone jedynie imieniem i telefonem komórkowym, np.: "Poszukuję ludzi do zbiorów owoców w Niemczech. Darek, kom. ...". Wiele z ogłaszających się w ten sposób osób może próbować Cię oszukać, a telefon szybko zmieniają na nowy, by nie dać się namierzyć swoim "ofiarom".

Czarna lista pracodawców

Gdy masz podejrzenia, że pan "Darek" może chcieć Cię oszukać, sprawdź go. Na stronie Oszukany.pl znajdziesz wiele podobnych historii. Forumowicze dzielą się swoimi opiniami o nieuczciwych pracodawcach, którzy oferują pracę za granicą. Znajdziesz tam również czarną listę pośredników, biur pracy, agencji i osób prywatnych, na które trzeba uważać.

Jeśli nie znalazłeś swojego przyszłego pracodawcy w tym zestawieniu, upewnij się czy oferta, która Cię zainteresowała nie jest fikcyjna lub ktoś się nie podszywa pod pracodawcę. Często bowiem się zdarza, że "pod płaszczykiem" wielkiej firmy ogłasza się osoba prywatna nie mająca nic wspólnego z firmą, na która się powołuje. Znajdź zatem stronę owego pracodawcy w internecie, jeśli taką posiada, sprawdź też numer, pod którym zarejestrował swoją firmę. Jeśli masz do czynienia z agencją, która prowadzi rekrutację dla danej firmy, zorientuj się czy rzeczywiście współpracuje z Twoim docelowym pracodawcą.

Jeśli znasz język obcy, poszukaj w sieci namiarów na owego pracodawcę lub poproś o to osobę, która biegle zna język kraju do którego się wybierasz. Szukając pracy przez polską agencję warto wejść na stronę kraz.praca.gov.pl, na której znajduje się rejestr podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia.

Nie załatwiaj niczego "na gębę"

Kolejnym krokiem jest zawarcie umowy. Pamiętaj - nigdy nie załatwiaj spraw "na gębę". Domagaj się pisemnej formy, w której będą jasno określone warunki pracy, czyli m.in. wynagrodzenie, czas pracy, wymagania.

Na tym etapie często pojawiają się "haczyki". Bywają agencje lub pośrednicy, którzy żądają wpłacenia określonej kwoty przed wyjazdem. Tłumaczą to koniecznością załatwienia formalności i zaświadczeń. Jak czytamy na forum Oszukany pl., na ogół suma, którą trzeba wcześniej wpłacić jest niewielka - ok. 200 zł, ale po wpłaceniu jej na konto fałszywego pośrednika, ten znika jak kamfora.

Popularną metodą "naciągania na zaliczkę" jest też dzwonienie do poszukującego pracę na kilka dni przed wyjazdem i proponowanie mu załatwienia na miejscu mieszkania po "okazyjnej" cenie. Wystarczy jedynie szybko wpłacić kilkaset złotych w celu rezerwacji lokum. Po dokonaniu przelewu na wskazane konto, kontakt z oszustem się urywa. Jeśli przed wyjazdem zorientujemy się, że daliśmy się nabrać, pół biedy. W znacznie gorszej sytuacji są osoby, które po wpłaceniu konkretnej kwoty i przylocie na miejsce dowiadują się, że pośrednik, który np. miał po nich wyjechać na lotnisko, wystawił ich do wiatru lub zmusił do niewolniczej pracy. Przy tej okazji warto przypomnieć, że pośrednik nie ma prawa zabierać pracownikom paszportu lub dowodu osobistego. Jeśli to zrobi, należy bezzwłocznie powiadomić o tym policję. Pracodawca ma prawo zażądać od pracownika dokumentu tożsamości, ale tylko do wglądu lub zrobienia kserokopii.

Nie płać zaliczek agencji

Warto wiedzieć, że agencja nie ma prawa pobierać zaliczek na poczet opłat zagranicznych. Może to zrobić jedynie w sytuacji, jeśli sprawa dotyczy kosztów przejazdu czy tłumaczenia dokumentów na język obcy. Jeśli wydaje nam się, że koszty podróży, które przestawiła nam agencja są zbyt wysokie, sprawdźmy, czy nie możemy załatwić tego we własnym zakresie, taniej - być może uda nam się trafić na zniżkę lub promocję na wybrane połączenia oferowane przez innego przewoźnika. Aby się zabezpieczyć przed ewentualnymi kłopotami finansowymi, warto wykupić bilet powrotny.

Garść rad dla planujących wyjazd ma również fundacja "ITAKA" - Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych, która prowadzi kampanię "Bezpieczna Praca" dla osób planujących wyjazd do pracy za granicę.

Najczęściej popełniane błędy

Jakie błędy najczęściej popełniamy decydując się podjęcie tego ryzyka? Aleksandra Andruszczak-Zin, zastępca dyrektora Zespołu Poszukiwań i Identyfikacji fundacji "ITAKA" mówi, że główną bolączką są tzw. "wyjazdy w ciemno" - bez sprawdzenia oferty i pozostawienia rodzinie informacji gdzie się jedzie. "Rodziny zgłaszające do nas zaginięcie bardzo często dysponują jedynie informacją do jakiego kraju ich bliski wyjechał. Niestety nie wiedzą do jakiego miasta, jaki miał to być rodzaj pracy, kto był pośrednikiem" - mówi Aleksandra Andruszczak-Zin. Dodaje, że wyjeżdżający nie zabierają ze sobą informacji gdzie mogą zwrócić się po pomoc i jakie przysługują im prawa.

Kampania "Bezpieczna Praca" ma za zadanie informowanie wyjeżdżających m.in. jak szukać ofert, w jaki sposób można je sprawdzić a także gdzie dostać profesjonalną pomoc w razie kłopotów. Fundacja uruchomiła tez specjalną infolinię, pod która można dowiedzieć się więcej. O co pytają dzwoniący? "Ich problemy dotyczą głównie oszustw, których podłożem są umowy a właściwie ich brak. Skarżą się na niedotrzymywanie przez pracodawcę ustalonych wcześniej ustnie warunków pracy oraz zasad wypłacania pieniędzy. Na szczęście najwięcej telefonów dotyczy tego, jak przygotować się do wyjazdu" - mówi Andruszczak-Zin. Więcej informacji na stronie Bezpiecznapraca.eu lub pod numerem infolinii: (22) 654 70 70.

Jak przestrzega "ITAKA", przed wyjazdem warto porozmawiać z rodziną i ustalić jak często i kiedy będziesz się z nią kontaktować. Dobrym pomysłem jest ustalenie hasła, które wypowiemy w razie zagrożenia (np. "Pozdrów wujka Jana"). Po przekazaniu najbliższym hasła, ci zawiadomią o wszystkim policję. Jeśli będziesz miał problemy ze skontaktowaniem się z rodziną, bo np. zabraknie ci środków na karcie lub zginie ci telefon, możesz skorzystać z tzw. numerów dostępowych (Poland direct). Za połączenie z numerem stacjonarnym zgodę musi jednak wyrazić rozmówca.