Oferty pracy wybrane dla Ciebie

Załóż bezpłatne konto na Pracuj.pl, aby otrzymywać oferty pracy dopasowane do Twoich preferencji zawodowych.

We współpracy z:
praca, oferty pracy

Umowa zlecenia - jak powinna wyglądać?


Jeśli warunki umowy wskazują na to, że zleceniobiorca będzie pozostawał w stosunku podporządkowania wobec zleceniodawcy wówczas pracownik zatrudniony na umowę zlecenie może domagać się uznania, że jest to stosunek pracy.

W umowie należy wpisać, jakie czynności będzie wykonywała osoba zatrudniona na umowę zlecenie. Należy pamiętać, że opis powinien być na tyle konkretny, aby możliwa była ocena, czy zlecenie jest prawidłowo wykonywane, np. "sprzątanie pomieszczeń biurowych Zleceniodawcy, zlokalizowanych w Warszawie, przy ul. Woronicza 28, lok. 26 (w tym odkurzanie, mycie podłóg, mycie okien itp.)".

Na zlecenie możesz wykonywać doraźne prace

Zlecenie może mieć charakter doraźny, tzn. zleceniodawca powierza zleceniobiorcy wykonanie czynności jednorazowo, przez określony czas, np. "przeszkolenie pracowników Zleceniodawcy w zakresie obsługi programu Excel". "Doraźna" umowa zlecenia może zostać zawarta także w związku z tym, że firma sezonowo potrzebuje większej liczby osób do pracy (np. zlecenie sortowania owoców w sezonie letnim w firmie produkującej soki owocowe).

Nawet jeśli wykonujesz stałe prace nie jesteś podporządkowany pracodawcy

Zlecenie może również nie mieć charakteru doraźnego, tzn. zleceniodawca powierza zleceniobiorcy stałe bądź trwające określony czas wykonywanie wskazanych czynności, np. "stałe sprzątanie pomieszczeń biurowych Zleceniodawcy", "zbieranie informacji na temat funkcjonowania danej branży", "pozyskiwanie nowych kontrahentów dla spółki".

Należy szczególnie zwrócić uwagę na to, by zleceniobiorca nie pozostawał w stosunku podporządkowania wobec zleceniodawcy. W takim przypadku możliwe byłoby dochodzenie przed sądem, że jest to stosunek pracy, bez względu na nazwę umowy.

Możesz podjąć się wykonania czynności prawnej

Umowa zlecenia może dotyczyć dokonania w imieniu zleceniodawcy pojedynczej czynności prawnej (np. zawarcie ugody ze spółdzielnią mieszkaniową w sprawie zwrotu wpłaconych środków po wypowiedzeniu umowy) albo czynności prawnych określonych rodzajowo i powtarzalnych (np. kupowanie nieruchomości rolnych w określonym regionie). Zawarcie umowy zlecenia jest równoznaczne z umocowaniem przyjmującego zlecenie do działania w imieniu dającego zlecenie.

ZAPAMIĘTAJ!

Przyjmujący zlecenie może podjąć się dokonania czynności prawnej w imieniu dającego zlecenie, nie tylko jako jego przedstawiciel, ale również w imieniu własnym. Wtedy przyjmujący zlecenie będzie działał w imieniu własnym, przy czym będzie on zobowiązany do przeniesienia praw nabytych w swoim imieniu na dającego zlecenie.

    Przykład

    Znany finansista chciałby uczestniczyć w aukcji cennej rzeźby. Obawiając się jednak, że organizator aukcji znając go jako kolekcjonera i biorąc pod uwagę jego zasoby finansowe będzie podbijał cenę upatrzonego dzieła sztuki postanowił działać za pośrednictwem osoby trzeciej. Zawarł z nią umowę zlecenia zobowiązującą zleceniobiorcę do działania we własnym imieniu, a następnie przeniesienia własności na jego rzecz.

    W przypadku braku w umowie klauzuli, że "przyjmujący zlecenie wykona czynność prawną we własnym imieniu" obowiązuje domniemanie, że czynność prawna dokonywana jest w imieniu dającego zlecenie.

    Wynagrodzenie

    Zapłata wynagrodzenia następuje, co do zasady, dopiero po wykonaniu zlecenia. Strony mogą jednak zmienić tę zasadę i dowolnie ustalić termin płatności wynagrodzenia.

    Jeżeli zlecenie jest jednorazowe, najczęściej ustala się, że zapłata wynagrodzenia nastąpi po wykonaniu zlecenia. Jeżeli zlecenie dotyczy wykonywania czynności (usług) przez dłuższy okres, tj. umowa została zawarta na kilka miesięcy, kilka lat albo na czas nieokreślony (np. opieka nad dziećmi, ich edukacja), konieczne jest ustalenie, w jakich odstępach czasowych będzie płatne wynagrodzenie. Odstępy te strony mogą określić dowolnie.

    Zleceniodawca nie musi płacić zleceniobiorcy wynagrodzenia tak jak pracownikowi, tzn. co miesiąc do 10 dnia następnego miesiąca. Można się umówić, że wynagrodzenie ze zlecenia będzie wypłacane co miesiąc, co kwartał, rocznie. W takim przypadku można zapisać np.:
    1.„Za wykonane czynności Zleceniodawca zobowiązuje się wypłacać Zleceniobiorcy wynagrodzenie w kwocie .............. zł brutto miesięcznie.
    2.(bez zmian)
    3. Zapłata wynagrodzenia będzie następować po zakończeniu każdego miesiąca kalendarzowego, na podstawie rachunków wystawianych przez Zleceniobiorcę, w terminie ........... dni od dnia przedstawienia rachunku Zleceniodawcy”.

    Umowa zlecenia może być zarówno odpłatna, jak i nieodpłatna (tzn. zleceniobiorca wykonuje powierzone mu czynności bez wynagrodzenia). Regułą jest odpłatność zlecenia (art. 735 § 1 wprowadza domniemanie odpłatności). Jeżeli wolą stron jest, aby umowa była nieodpłatna w umowie należy wyraźnie to zapisać.

    Wykonywanie zlecenia przez osobę trzecią

    Przyjmujący zlecenie powinien, co do zasady, osobiście wykonać czynności objęte zleceniem. Zawsze jednak może posługiwać się pomocnikami, którzy działają pod jego kierownictwem i nadzorem.

    Przykład

    Jan Z. zawarł umowę zlecenia z firmą Marpol Sp. z o.o., na podstawie której zobowiązał się do stałego sprzątania pomieszczeń biurowych spółki. Pomimo, że stroną zlecenia jest tylko Jan Z. może on sprzątać biuro razem ze swoją żoną Anną. Za jej działania ponosi on odpowiedzialność względem zleceniodawcy tak, jak za własne działania.

    Zleceniobiorca nie jest natomiast, co do zasady, uprawniony do przekazania w całości swoich obowiązków wynikających z umowy zlecenia osobie trzeciej. Zleceniobiorca może posłużyć się zastępcą tylko w wyjątkowych przypadkach, tzn.:

  1. został do tego zmuszony przez okoliczności (np. choroba, dłuższy wyjazd, powołanie do odbycia służby wojskowej),
  2. w umowie zlecenia wyraźnie zapisano, że nie musi on osobiście wykonać zlecenia, lecz może powierzyć jego wykonanie osobie trzeciej.
  3. ZAPAMIĘTAJ!

    W przypadku, gdy zleceniobiorca posłuży się zastępcą, ma obowiązek niezwłocznie powiadomić zleceniodawcę o osobie i miejscu zamieszkania zastępcy.

      Co do zasady, w braku innych postanowień w umowie, zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność względem zleceniodawcy tylko za wybór swojego zastępcy (tzn. czy wybrał odpowiednią osobę). W celu zwiększenia odpowiedzialności zleceniobiorcy za jego zastępcę, w umowie należy zamieścić dodatkowe postanowienie, że zleceniobiorca za działania swego zastępcy ponosi odpowiedzialność jak za swoje własne działania.

      Jeżeli dla zleceniodawcy nie jest istotne, aby zleceniobiorca osobiście wykonywał zlecenie, można wprowadzić np. następujący zapis:
      "Zleceniobiorca może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej. W takim przypadku powinien niezwłocznie zawiadomić Zleceniodawcę o osobie zastępcy (imię, nazwisko) oraz jego miejscu zamieszkania. Zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania swego zastępcy, jak za swoje własne".

      Wskazówki zleceniodawcy

      Zleceniodawca jest uprawniony do wskazania sposobu wykonania zlecenia (zarówno przy zawarciu umowy, jak i w trakcie jego wykonania). Zleceniobiorca jest natomiast bezwzględnie zobowiązany do wykonywania zlecenia zgodnie ze wskazówkami zleceniodawcy, jeżeli zostały mu one udzielone.

      Obowiązku zleceniobiorcy wykonywania zlecenia zgodnie ze wskazówkami zleceniodawcy nie należy wiązać z podporządkowaniem pracownika wobec pracodawcy, jaki występuje w stosunku pracy.

      Wskazówki zleceniodawcy powinny mieć charakter ogólny i dotyczyć sposobu wykonania umowy w ogóle, a nie sposobu wykonywania konkretnych czynności w ramach zlecenia.

      Przykład

      W umowie ze sprzątaczką uzgodniono, że będzie ona sprzątać pomieszczenia biurowe w godzinach od 18.00 do 19.00, a ponadto, że będzie używać określonych detergentów do mycia sprzętów. Takie postanowienie nie świadczy o organizacyjnym podporządkowaniu, ponieważ wynika z możliwości sprzątania jedynie po godzinach pracy biura a przed zamknięciem budynku, a wybór określonych środków czystości związany jest ze wskazówkami eksploatacyjnymi mytych sprzętów.

      Zleceniobiorca może bez uprzedniej zgody zleceniodawcy odstąpić od wskazanego przez niego sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma możliwości uzyskania jego zgody, a zachodzi uzasadniony powód do przypuszczenia, że dający zlecenie zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział o istniejącym stanie rzeczy (art. 737 KC). O zmianie sposobu wykonania zlecenia zleceniodawca powinien być niezwłocznie poinformowany.

      Jeśli sposób wykonania zlecenia nie został wskazany przez zlecającego to zleceniobiorca ma pełną swobodę w zakresie sposobu wykonania tej umowy.

      Wydatki zleceniobiorcy

      W niektórych przypadkach wykonanie zlecenia może wymagać od zleceniobiorcy odpowiednich wydatków. Dotyczy to głównie zleceń o większym znaczeniu gospodarczym, np. zlecenie: poszukiwania kontrahentów, zawierania umów, doradztwa finansowego.

      ZAPAMIĘTAJ!

      Jeśli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, zleceniodawca ma obowiązek udzielić zleceniobiorcy zaliczki, według zestawienia planowanych wydatków sporządzonego przez zleceniobiorcę. Zleceniobiorca nie ma bowiem obowiązku kredytowania zleceniodawcy. Z kolei zleceniobiorca, po dokonaniu czynności wymagającej wydatków, jest zobowiązany zwrócić zleceniodawcy, tak szybko jak to możliwe, niewykorzystaną kwotę zaliczki. Jeżeli zleceniobiorca nie oddaje zleceniodawcy niewykorzystanej kwoty zaliczki, to zleceniodawca może zażądać od zleceniobiorcy odsetek ustawowych od nieoddanej kwoty.

        Zleceniobiorca może domagać się zwrotu wydatków koniecznych i użytecznych. Zwrot wydatków zbytkownych należy się tylko w przypadku polecenia wydanego przez zleceniodawcę, aby ich dokonać.

        Materiały i narzędzia

        Materiały i narzędzia niezbędne do wykonania umowy zlecenia mogą należeć zarówno do zleceniodawcy (co jest najczęściej spotykane w praktyce), jak i do zleceniobiorcy.

        Jeśli materiały i narzędzia do wykonywania umowy zlecenia zapewnia zleceniodawca to w umowie może się znaleźć postanowienie określające odpowiedzialność stron za zużycie lub utratę tych przedmiotów. Może ono brzmieć następująco:
        "Zleceniobiorca odpowiada za zawinioną utratę oraz uszkodzenie przedmiotów, o których mowa w ust. 2. Nie dotyczy to przypadków gdy zużycie nastąpiło podczas używania tych przedmiotów zgodnie z ich przeznaczeniem, właściwościami i celem zlecenia."

        Miejsce wykonania zlecenia

        W umowie zlecenia powinno być określone miejsce jej wykonywania, a jeśli rodzaj czynności będących przedmiotem zlecenia wymaga przemieszczania się zleceniobiorcy w umowie, należy określić kwestię ponoszenia przez strony kosztów dojazdu.

        Koszty dojazdów mogą być ponoszone zarówno przez zleceniodawcę, jak i przez zleceniobiorcę. Możliwe jest określenie dopuszczalnych środków przejazdu i sposobu obliczania kosztów przejazdu np. prywatnym samochodem zleceniobiorcy

        Czas trwania umowy

        Przepisy KC nie ustanawiają żadnych ograniczeń w zakresie czasu trwania umowy zlecenia. Oznacza to, że strony mogą dowolnie określić, na jaki czas jest zawierana umowa. W praktyce umowa zlecenia wygasa najczęściej z chwilą jej wykonania.

        Umowa może zostać zawarta na czas ściśle określony, tj. do oznaczonego dnia (np. do 31 czerwca 2009 r.) lub na wskazany okres (np. na dwa miesiące, na jeden rok).

        W przypadku zawarcia umowy na czas nieokreślony zleceniobiorca wykonuje zlecone mu czynności, aż do rozwiązania umowy. Umowa zlecenia rozwiązuje się w wyniku:

      1. wypowiedzenia umowy przez zleceniobiorcę,
      2. wypowiedzenia umowy przez zleceniodawcę,
      3. zgodnego ustalenia przez strony, że umowa przestaje obowiązywać.

        Okres wypowiedzenia umowy

        Należy wpisać, ile wynosi okres wypowiedzenia, np. 3 dni, 7 dni, dwa tygodnie, 1 miesiąc itp.

        Umowa zlecenia może być zawsze wypowiedziana przez każdą ze stron, nawet gdyby w umowie nie było postanowienia o możliwości jej wypowiedzenia (art. 746 KC).

        Wypowiedzenie umowy jest jednostronną czynnością prawną. Dochodzi do skutku przez oświadczenie jednej ze stron, że wypowiada umowę. Dla rozwiązania umowy nie jest potrzebna zgoda drugiej strony.

        Wypowiedzenie umowy może zostać dokonane w zasadzie w dowolnej formie, nawet poprzez ustne poinformowanie drugiej strony o wypowiedzeniu. Jednak w celu uniknięcia nieporozumień warto sporządzić wypowiedzenie na piśmie. Wypowiedzenie może zostać przesłane drugiej stronie listem poleconym, faksem lub wręczone jej osobiście.

        Zleceniodawca, który wypowiedział umowę, obowiązany jest zapłacić zleceniobiorcy część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu - powinien także naprawić szkodę wynikającą z wypowiedzenia zlecenia. Zleceniobiorca, który wypowiedział umowę bez ważnego powodu jest odpowiedzialny za szkodę wynikającą z wypowiedzenia zlecenia. Także w tym ostatnim przypadku zleceniobiorcy należy się odpowiednia część wynagrodzenia.

        Natychmiastowe rozwiązanie umowy

        Każda ze stron może rozwiązać umowę ze skutkiem natychmiastowym, z ważnego powodu. Jeżeli nastąpi to bez ważnego powodu – rozwiązujący umowę odpowiedzialny jest za szkodę. Po stronie zleceniodawcy ważnym powodem rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym jest np. utrata zaufania do drugiej strony, choroba, brak kwalifikacji zleceniobiorcy do wykonania zlecenia pomimo zapewnień o ich posiadaniu, niemożność wykonania zlecenia, nieudolność w jego wykonaniu, powzięcie wiadomości o działaniu na szkodę dającego zlecenie, powierzenie wykonania zlecenia osobie trzeciej bez powiadomienia o tym zleceniodawcy, nierozliczenie zaliczek, wykorzystywanie we własnym interesie rzeczy zleceniodawcy.

        Ważnym powodem po stronie zleceniobiorcy jest np. odmowa dania zaliczki, udzielenie w trakcie umowy wiążących wskazówek lub zmiana uprzednich, które uniemożliwiają lub utrudniają wykonanie umowy, niezwracanie wydatków, niedostarczenie materiałów, planów, narzędzi koniecznych do wykonania zlecenia, niepłacenie wynagrodzenia.

        Nie można z góry zrzec się prawa do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów (art. 746 § 3 KC). Dotyczy to obydwu stron umowy.
        W każdym czasie strony mogą wspólnie postanowić, że nie chcą kontynuować umowy. W celu uniknięcia ewentualnych sporów, strony powinny sporządzić na piśmie krótkie porozumienie, że z określonym dniem zgodnie rozwiązują umowę zlecenia.

      4. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy

        Zawinione naruszenie obowiązków objętych treścią umowy zlecenia może spowodować powstanie szkody i zrodzić odpowiedzialność kontraktową. Odpowiedzialność z tytułu umowy zlecenia oparta jest na zasadach ogólnych uregulowanych w Kodeksie cywilnym. Kryterium oceny wykonania obowiązków będzie w tym przypadku zachowanie przez Stronę umowy należytej staranności.

        Przykład

        Jan P. zlecił dwóm studentom pomalowanie garażu, przy czym sam zakupił farby i zgodnie z instrukcją producenta przygotował je do użycia. Określił też sposób przygotowania podłoża, stwierdzając, że przed pomalowaniem trzeba zdrapać poprzednie warstwy farby.

        Po pomalowaniu okazało się, że nowa farba łuszczy się i odpada. Zleceniodawca uważa, że jest to efekt złego przygotowania podłoża, tj. nie zdjęcia poprzednich warstw farby i postanowił nie wypłacić umówionego wynagrodzenia.

        Zleceniobiorcy stwierdzili natomiast, że zdejmowanie poprzedniego podłoża byłoby zbyt pracochłonne w stosunku do oferowanego wynagrodzenia i postanowili zdjąć poprzednie warstwy farby tylko tam gdzie samoczynnie one odchodziły. Ich zdaniem łuszczenie się nowej farby wynika z tego, że zleceniodawca przygotowując farbę za mało ją rozcieńczył.

        Rację ma jednak Zleceniodawca ponieważ Zleceniobiorcy wbrew udzielonym im wskazówkom zmienili sposób wykonywania czynności stanowiących przedmiot umowy. Wobec tego odpowiadają za szkodę wynikła z nienależytego wykonania umowy.

        Strony umowy zlecenia nie ponoszą odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania swoich umownych obowiązków jeśli skutek taki wynika ze zdarzeń lub okoliczności od nich niezależnych, na przykład z powodu klęski żywiołowej, chorobę strony uniemożliwiającą jej spełnienie świadczenia, strajki, działania wojenne, zmiany przepisów krajowych lub zagranicznych, wydanie lub niewydanie stosownej decyzji przez organ administracji publicznej.

        Obowiązek ubezpieczenia społecznego

        Istotne jest ustalenie, czy zleceniobiorca jest już zatrudniony w innej firmie (na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło itp.), czy też zawierana umowa zlecenia będzie dla niego jedyną formą zatrudnienia. Od powyższego ustalenia zależy bowiem, czy od danej umowy będą odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne.

        ZAPAMIĘTAJ!

        Jeżeli zleceniobiorca nie jest nigdzie zatrudniony i nie jest tym samym objęty ubezpieczeniami społecznymi z innego tytułu, w umowie warto wpisać następujące postanowienie: "Zleceniobiorca oświadcza, że nie jest objęty ubezpieczeniami społecznymi z innego tytułu".
        Wówczas będzie jednoznaczne, że od takiej umowy zlecenia zleceniodawca będzie musiał odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne. Zasady odprowadzania składek w razie zbiegu różnych tytułów ubezpieczenia, opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, FP i GFŚP, a także ustalania podstawy wymiaru składek omówione zostały wyżej w punkcie 2 niniejszego opracowania.

          Podstawa prawna:

        1. art. 471 i nast. KC

          http://ekspertkadrowy.pl/