Oferty pracy wybrane dla Ciebie

Załóż bezpłatne konto na Pracuj.pl, aby otrzymywać oferty pracy dopasowane do Twoich preferencji zawodowych.

We współpracy z:
praca, oferty pracy

Umowa o dzieło - charakter i specyfika


Na podstawie umowy o dzieło wykonawca (przyjmujący zamówienie) zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Wykonanie dzieła oznacza osiągnięcie określonego rezultatu, np. wytworzenie nowego przedmiotu, naprawę, przerobienie lub konserwację przedmiotów już istniejących itp.

Zatrudnionemu na umowę o dzieło nie trzeba płacić za godziny nadliczbowe

Umowa o dzieło jest jedną z umów, szczegółowo uregulowanych w przepisach Kodeksu cywilnego. Dzieło powinno mieć charakter indywidualny, dostosowany do potrzeb (indywidualnych wymagań) zamawiającego.

Przedmiotem umowy o dzieło może być np. wykonanie mebli kuchennych, wykonanie remontu lokalu, namalowanie obrazu, napisanie artykułu prasowego, sporządzenie projektu technicznego.

Umowa o dzieło może zostać zawarta w dowolnej formie, zarówno na piśmie, jak i ustnie. Forma pisemna wskazana jest dla celów dowodowych.

Do umów o dzieło stosuje się przepisy KC. Umowy te nie podlegają prawu pracy, a więc dają stronom większą swobodę w zakresie ułożenia wzajemnych praw i obowiązków (np. co do sposobu wykonywania umowy).

Przykład:

Zamawiający powierza wykonawcy wykonanie określonego dzieła (np. wykonanie projektu akcji marketingowej). Wykonawca zobowiązuje się, że wykona projekt w ustalonym terminie. Nawet, jeżeli wykonawca w celu dotrzymania terminu pracuje np. 12 godzin dziennie, to i tak zamawiający nie musi płacić mu za godziny nadliczbowe.

ZAPAMIĘTAJ!

Umowa o dzieło jest tzw. umową rezultatu (inaczej niż umowa zlecenia, która jest jedynie tzw. umową starannego działania). Na podstawie umowy o dzieło wykonawca (przyjmujący zamówienie) zobowiązuje się, że osiągnie ściśle określony rezultat. Należy zatem zawrzeć umowę o dzieło w przypadku, gdy jest się zainteresowanym uzyskaniem konkretnego efektu czy określonego dzieła (np. sporządzenie bilansu rocznego, wykonanie instalacji elektrycznej, sporządzenie projektu architektonicznego, napisanie artykułu itp.).

    Przykład:

    Spółka ENEL zawarła z architektem Janem P. umowę zlecenia na sporządzenie projektu nowego lokalu usługowego, w którym spółka będzie prowadzić swoją działalność gospodarczą. W umowie zlecenia wyraźnie zapisano, że Jan P. jest zobowiązany tylko do dołożenia należytej staranności przy sporządzaniu projektu.

    Po przekazaniu projektu okazało się, że zawiera on błędy (zawiera rozwiązania nieracjonalne, nie dostosowane do specyfiki działalności spółki). Projekt ten wymaga zatem poprawienia. Tymczasem Jan P. twierdzi, że dołożył należytej staranności przy wykonywaniu zlecenia i żąda zapłaty wynagrodzenia.

    Spółka nie ma podstaw, aby odmówić zapłaty. Skoro została zawarta umowa zlecenia, to architekt jest odpowiedzialny tylko za należyte działanie, a nie za osiągnięcie konkretnego rezultatu. W takim przypadku spółka powinna była zawrzeć umowę o dzieło. Gdyby zawarto umowę o dzieło, spółka mogłaby zapłacić za sporządzenie projektu dopiero wtedy, gdy projekt ten nie zawierałby błędów.

    ZAPAMIĘTAJ!

    Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.

       

      Dzieło może wykonać osoba trzecia

      Dzieło nie musi być wykonane osobiście przez wykonawcę, chyba że wynika to z umowy lub z charakteru dzieła (np. wykonanie projektu przez znanego architekta).

      Jeżeli zamawiającemu zależy na tym, aby wykonawca osobiście wykonał dzieło, musi to wyraźnie zastrzec w umowie. Przy czym wykonawca może zawsze (czyli także wtedy, gdy musi osobiście wykonać dzieło) posługiwać się pomocnikami, którzy działają pod jego kierownictwem i nadzorem.

      Doręczenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy

      Oświadczenie o odstąpieniu od umowy należy wysłać listem poleconym lub wręczyć osobiście drugiej stronie. Wówczas strona, do której jest skierowane oświadczenie, powinna uczynić adnotację na oświadczeniu, że je otrzymała (oraz podać datę otrzymania oświadczenia), a także złożyć swój podpis.

      Zasadą jest, że umowa o dzieło wygasa z chwilą jej wykonania przez obie strony. Zamawiający może jednak w każdym czasie, aż do momentu ukończenia dzieła, odstąpić od umowy, poprzez jednostronne oświadczenie woli.

      W takim przypadku powinien zapłacić wykonawcy umówione wynagrodzenie. Od należnego wynagrodzenia zamawiający może odliczyć tylko to, co wykonawca zaoszczędził z powodu niewykonania dzieła (np. wykonawca nie zakupił reszty materiałów, nie zatrudnił pomocników itp.). Odstępując od umowy zamawiający nie musi podawać żadnego powodu (nie musi wyjaśniać, dlaczego zdecydował się na wcześniejsze rozwiązanie umowy).

      ZAPAMIĘTAJ!

      Odstąpienie od umowy nie będzie możliwe, gdy wykonawca powiadomił już zamawiającego o wykonaniu dzieła i wezwał do jego odbioru.

        Ponadto, zgodnie z przepisami KC zamawiającemu przysługuje prawo do odstąpienia od umowy o dzieło, ze szczególnych powodów i na szczególnych warunkach.

        4. Opóźnienie uprawnia do odstąpienia
        Jeżeli przyjmujący zamówienie (wykonawca) opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczania terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.
        Przykład:
        ET sp. z o.o. zawarła z Feliksem U. umowę o dzieło o sporządzenie regulaminów pracy i organizacyjnego do 10 grudnia. ET planuje wprowadzenie regulaminów pracy 1 stycznia. ET 5 grudnia wezwała Feliksa U. do przedstawienia założeń regulaminów. Okazało się, że Feliks U. nie rozpoczął jeszcze prac nad regulaminami. W takiej sytuacji ET może odstąpić od umowy przed upływem 10 grudnia.

        W takim przypadku strony powinny dokonać zwrotu wzajemnych świadczeń (np. jeżeli zamawiający przekazał wykonawcy materiały, z których miało być wykonywane dzieło, wykonawca powinien dokonać zwrotu tych materiałów).

        Wadliwe wykonanie

        Jeżeli wykonawca wykonuje dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może:

      1. odstąpić od umowy albo
      2. powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo wykonawcy
      3. Jeżeli zamawiający posłuży się inną osobą (w miejsce wykonawcy wadliwie wykonującego dzieło), to koszty z tym związane obciążą wykonawcę. Ponadto wykonawca będzie także odpowiedzialny:

      4. za ewentualne nieprawidłowe wykonanie dzieła przez inną osobę, pomimo że to nie on dokonywał jej wyboru,
      5. za działania i zaniechania tej innej osoby, jak za własne działania i zaniechania.
      6. Wada wykonanego dzieła

        Jeżeli już wykonane dzieło ma wadę, zamawiający ma prawo:

      7. odmówić przyjęcia dzieła, bez potrzeby wykazywania, kto przyczynił się do powstania tej wady albo
      8. żądać usunięcia wady.

        Zamawiający może wyznaczyć wykonawcy odpowiedni termin do usunięcia wady i zastrzec, że po upływie tego terminu nie przyjmie naprawy  Jednak pewne wady, ze swej istoty, nie dadzą się usunąć (np. części do produkcji, które zostały zniszczone wskutek ich nieprawidłowej obróbki końcowej).

        Może się również zdarzyć tak, że usunięcie danej wady wymagałoby bardzo długiego czasu.

        Przykład:

        Atos S.A. zawarł umowę z Januszem K. o sporządzenie projektu regulaminu wynagradzania i dostarczył wykonawcy niezbędnych informacji. Janusz K. pominął otrzymane informacje i przygotował regulamin całkowicie niedostosowany do potrzeb i struktury spółki.

        W takim przypadku ważne jest ustalenie, czy wada dzieła jest istotna, czy też nie może być tak zakwalifikowana. Gdy wada jest istotna, a nie da się ona usunąć albo z okoliczności wynika, że wykonawca nie zdoła jej usunąć w czasie odpowiednim, zamawiający może od umowy odstąpić (art. 637 § 2 KC).

        Jeżeli wady nie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku. Według stanowiska SN, wadami istotnym są te wady, które czynią dzieło niezdatnym do umówionego użytku, albo które sprzeciwiają się wyraźnej umowie. Wszystkie inne uważa się za wady nieistotne (wyr. SN z 8.01.1999 r., I CKN 957/97; OSNC 1999, Nr 7 – 8, poz. 131).

        Jeżeli wady nie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku.

        Przykład:

        Jan L. zawarł z Amis sp. z o.o. umowę o zainstalowanie pryszniców w łazienkach pracowników. Jan L. wykonał powierzone mu dzieło. Okazało się jednak, że źle podłączył odpływ z rurami kanalizacyjnymi, na skutek czego woda nie odpływa z pryszniców. Wada taka jest wadą istotną, ponieważ uniemożliwia normalne korzystanie z pryszniców.

        Odstąpienie od umowy przez wykonawcę

        Wykonawca ma prawo odstąpienia od umowy, jeżeli:

      9. do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego i tego współdziałania brak,
      10. wykonawca wyznaczył zamawiającemu termin z zagrożeniem, że jeżeli do tego czasu zamawiający nie podejmie współdziałania, to wykonawca będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.

        Forma oświadczenia wykonawcy o wyznaczeniu terminu jest dowolna. Dla celów dowodowych wskazana jest forma pisemna. Oświadczenie warto wysłać listem poleconym albo wręczyć drugiej stronie za jej potwierdzeniem.

        Przykład:

        Ewa D. zawarła umowę o dzieło o sporządzenie projektu "strategia rozwoju firmy" dla ABZ sp. z o.o. Ewa D. ma trudności z uzyskaniem od spółki niezbędnych dokumentów i spotkaniem z kierownictwem. Ewa D. może wyznaczyć ABZ termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym jego upływie będzie uprawniona do odstąpienia od umowy.

        Podstawa prawna:

      11. art. 627, art. 635, art 636 § 1, art. 637 § 1, art. 640, art. 644, art. 646 Kodeksu cywilnego

        Ekspertkadrowy.pl