Oferty pracy wybrane dla Ciebie

Załóż bezpłatne konto na Pracuj.pl, aby otrzymywać oferty pracy dopasowane do Twoich preferencji zawodowych.

We współpracy z:
praca, oferty pracy

Zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy


Pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy podczas wypowiedzenia tylko za jego zgodą lub gdy przemawia za tym istotny i uzasadniony interes pracodawcy.

Zwolnienie ze świadczenia pracy - tylko za zgodą pracownika?

Nie ulega wątpliwości, że zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia umowy o pracę jest dopuszczalne za jego zgodą. Pracodawca może zwolnić pracownika za jego zgodą z obowiązku świadczenia pracy w każdym terminie i na każdy okres.

Wnika to m. in. z zasady zgodnie z którą nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Dopuszczalność takiego porozumienia potwierdza również zasada swobody umów wynikająca z Kodeksu cywilnego.

Wątpliwości budzi natomiast sytuacja, gdy pracownik z różnych przyczyn (np. obniżenie poczucia przydatności zawodowej, uczucie szykanowania przez pracodawcę) nie zgadza się na powstrzymanie się od świadczenia pracy. Brak regulacji tego zagadnienia w Kodeksie pracy powoduje, że w praktyce funkcjonują dwa przeciwstawne poglądy:

1) pracodawca nie może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy i powinien zapewnić wykonywanie mu pracy (po za oczywiście okresem przestoju) zgodnie z zasadą mówiącą o tym, że obowiązkiem pracodawcy jest m.in organizowanie pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy.

2) pracodawca ma swobodę dysponowania pracą pracownika może więc z tego powodu zadecydować, że w określonym okresie zwalnia go z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Wynika to z przyjęcia, że skoro pracodawca ma prawo do wydawania poleceń związanych ze świadczeniem pracy przez pracownika, to tym bardziej ma prawo wydawania poleceń, zgodnie z którymi pracownik będzie musiał powstrzymać się od świadczenia pracy.

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy może uzasadniać interes pracodawcy

Zobowiązanie do zatrudnienia przy pracy określonego rodzaju oznacza obowiązek pracodawcy dopuszczenia pracownika do świadczenia umówionej pracy. W związku z tym odsunięcie pracownika od świadczenia takiej pracy decyzją pracodawcy pozostaje w rażącej sprzeczności z treścią art. 22 § 1 KP, nawet wtedy, gdy pracodawca nie pozbawia pracownika prawa do świadczeń pracowniczych, np. wynagrodzenia (z uzasadnienia wyr. SN z 28.10.1998 r., I PKN 361/98, OSNAPiUS z 1999 r., Nr 23, poz. 750).

Wyjątkowo dopuszczalne jest zwolnienie pracownika jednostronną decyzją pracodawcy z obowiązku świadczenia pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, bez jego zgody, ale tylko gdy wymaga tego uzasadniony i istotny interes pracodawcy, a celem tego zwolnienia nie jest szykanowanie pracownika.

Takie zwolnienie jest w ocenie Sądu Najwyższego możliwe ze względu na dobro pracodawcy i z poszanowaniem słusznych interesów pracownika oraz przy uznaniu tego za oczywisty wyjątek od zasady, że wynagrodzenie przysługuje tylko za pracę wykonaną (z uzasadnienia wyr. z 24.9.2003 r., I PK 324/02, OSNP z 2004 r., Nr 18, poz. 313).

W praktyce będą to przypadki ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, uzasadniające rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 KP). W ww. sytuacjach, na czas przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, można zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy, ale z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Przymusowe zwolnienie ze świadczenia pracy upoważnia do domagania się dopuszczenia do pracy przed sądem

Jeżeli pracodawca nie uzyska zgody pracownika i nie pozwoli mu na wykonywanie pracy, wówczas pracownikowi będzie przysługiwać roszczenie o dopuszczenie do pracy w okresie wypowiedzenia. Jednak umowa o pracę rozwiąże się wcześniej niż zakończy się postępowanie przed sądem, dlatego pracownik będzie mógł jedynie dochodzić od pracodawcy naprawienia szkody (czyli odszkodowania), jaką poniósł przez to, że nie został dopuszczony do pracy. Ciężar dowodu (m.in. wykazanie szkody) będzie obciążał pracownika.

Rozwiązaniem, z którego może skorzystać pracodawca jest skierowanie pracownika na urlop wypoczynkowy. Zgodnie z art. 1671 KP, w okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu.

Nie jest to jednak rozwiązanie wystarczające: okres wypowiedzenia niejednokrotnie trwa 3 miesiące, pracownik wykorzystał już urlop bieżący i zaległy. Poza tym pracownik zwykle nie dysponuje tak długim wymiarem urlopu do wykorzystania, aby móc z niego korzystać przez cały okres wypowiedzenia.

Praktykowane jest zatem wysyłanie pracownika na cały przysługujący mu urlop wypoczynkowy w okresie wypowiedzenia i zwalnianie go na pozostałą część z obowiązku świadczenia pracy. W takim przypadku powinno zostać precyzyjnie wskazane czym jest usprawiedliwiona nieobecność pracownika w pracy w poszczególne dni okresu wypowiedzenia.

ZAPAMIĘTAJ!

Do zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy powinno dochodzić zawsze w formie pisemnej. Z dokumentu powinno wynikać, że pracownik wyraził zgodę na zwolnienia go z obowiązku świadczenia pracy. Należy podać datę zawarcia porozumienia i określić jego strony - pracodawcę i pracownika, a następnie jego treść. Z dokumentu powinno wynikać: w jakim okresie pracownik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, a w jakim np. korzysta z urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia) oraz jakie są uprawnienia płacowe pracownika z tym związane.

    Podstawa prawna:

  1. art. 3531 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy
  2. art. 11, art. 22 § 1, art. 94 pkt 2,art. 100 Kodeksu pracy

    Ekspertkadrowy.pl