Jan Nowak ma misję

Jan Nowak ma pomysł na biznes. Jeśli zdecydował się sporządzić rzetelny biznesplan, to po rozwiązaniu problemu dotyczącego formy prawnej działalności gospodarczej przyszedł czas sprecyzować odpowiedź na pytanie – po co zakłada własną firmę.

Misja firmy jest jak misja życiowa człowieka – kiedy została świadomie ustalona, łatwiej osiągnąć satysfakcję klientów, planować sprzedaż, projektować nowe produkty czy szkolić pracowników. Dzięki niej można dokładnie określić, kto kupi nasze produkty i z kim będziemy konkurować na rynku. Specjaliści z zarządzania są zgodni, że jeśli misja firmy nie zostanie dostatecznie wcześnie ustalona, prawie zawsze sprawdza się przysłowie – jeśli nie wiesz gdzie idziesz, zajdziesz gdzie indziej.

Choćby i na Księżyc

Misja jest precyzyjnym określeniem dalekowzrocznych zamierzeń i aspiracji założycieli firmy. Powinna być sformułowana w prosty sposób, by nowi pracownicy mogli ją szybko zrozumieć i zapamiętać. Jan Nowak musi pamiętać, że misja wprost odzwierciedla jego wizje firmy w przyszłości. Kiedy w 1961 roku J. F. Kennedy sformułował misję swojej prezydentury na najbliższe 10 lat słowami: „Do końca dekady Amerykanin postawi swoją stopę na Księżycu”, wszyscy byli zdumieni rozmachem zamierzeń prezydenta. Podobnie w przyszłość wybiegła japońska firmy Komatsu, która ponad 40 lat temu założyła sobie jeden ponadczasowy cel: „Pobić Catepillara”, konkurenta firmy na rynku maszyn budowlanych.

Jeśli Jan Nowak myśli o rozwoju swojego przedsięwzięcia, nie może zapomnieć o marzeniach, nawet jeśli dziś są jeszcze niemożliwe do spełnienia. Misja firmy Nokia – Connecting people – rozpoznawalna jest dziś na całym świecie, a jeszcze 30 lat temu firma produkowała papier i kalosze. Tylko odwaga i marzenia menedżerów firmy doprowadziły do tego, że jest dziś w czołówce koncernów elektronicznych.

Trzecią cechą, którą Nowak musi wziąć pod uwagę konstruując misję, jest jej wiarygodność. Musi być zgodna z tym, co przedsiębiorstwo może dać klientom. Na nic zdadzą się skomplikowane zdania o wysokiej jakości produktów i świetnej obsłudze klienta, jeśli pracownicy nie będą mogli sprostać takiemu założeniu. Wiarygodność misji takich firm jak Toyota Motor Company – „Ten samochód z przodu to Toyota” czy Microsoft – „Będziemy odgrywać wiodąca rolę w oprogramowaniu komputerowym” zarówno pracownicy jak i klienci mogą sprawdzić na co dzień.

Slogan lub esej

Najlepiej jest, gdy misja firmy ma prostą, lapidarną postać. Przykładem może być zdanie „Absolutnie, na pewno, w ciągu doby” firmy lotniczej „Federal Express”. Nie jest to jednak reguła, bo np. koncern ABB opracował 32-stronicową misję zawierającą szczegółowe założenia z wielu dziedzin działalności firmy.

Przy określaniu misji firmy warto skorzystać z często stosowanych słów oznaczających:

• wartości, takie jak wzbudzanie zaufania, innowacyjność, ciężka praca, profesjonalizm, zdolność podejmowania ryzyka, uczciwość, lojalność,
• doświadczenie, czyli dotychczasową reputację właścicieli, działalność poza granicami kraju, tradycje w prowadzeniu biznesu w danej branży,
• cele, czyli dążenie do doskonałości, pomaganie innym, konkurencyjność czy też szybki rozwój.

Koncepcja firmy sformułowana w misji jest często ogólna i trudna do stosowania na co dzień. Należy o niej pamiętać, ale Janowi Nowakowi będzie potrzebne dokładne sprecyzowanie osiągnięć w przyszłości. Taką rolą pełnią cele firmy. Można je podzielić na wiele rodzajów, ale najbardziej przydatne są cele krótko i długookresowe. Te ostanie nazywa się często strategicznymi, dodając im nieco powagi z punktu widzenia kieszeni Nowaka. Cele krótkookresowe oznaczają zamierzenia na najbliższe 12 miesięcy, a cele długookresowe to plany na 3 do 5 lat. W latach dziewięćdziesiątych firma Sony Corp. postawiła sobie za cel długookresowy zmniejszenie swojego udziału w rynku elektroniki użytkowej, ale cele krótkookresowe musiały uwzględniać silne związanie firmy z tym rynkiem.

Jaki jest jednak główny cel firmy? Niektórzy specjaliści z zarządzania mówią krótko – zysk. Należy jednak zdać sobie sprawę, że zysk firmy jest wynikiem osiągnięcia innych celów, które stoją przed firmą działającą na rynku. Jan Nowak musi być świadom, że w firmie istnieje cała wiązka celów:

• ekonomicznych, takich jak zysk w danym roku, wzrost rentowności, obniżka kosztów,
• techniczno-produkcyjnych, czyli poprawa jakości, wzrost i jednoczesne uproszczenie produkcji,
• społecznych, obejmujące dążenia pracowników i menedżerów, ich potrzeby awansu, prestiżu,
• rynkowych, czyli zaspokajania potrzeb klientów za pomocą sprzedawanych produktów i usług.

Tak naprawdę tylko osiągniecie celów rynkowych gwarantuje osiąganie innych celów firmy. Firma Jana Nowaka działa dla klientów, to ich wymagania i potrzeby są najważniejsze.

Pogodzić cele

Warto wiedzieć, że jeśli Jan Nowak zdecyduje się na założenie firmy kilkuosobowej, to na każdym kroku pojawią się konflikty pomiędzy celami poszczególnych wspólników lub działów odpowiedzialnych za daną część firmy. W każdej firmie, niezależnie od jej wielkości, konflikty między różnymi wydziałami są bardzo wyraźnie. Dla przykładu w każdym koncernie samochodowym celem marketingu jest dostosowanie wersji, kolorów i cen samochodów do wymagań klientów. Cel ten jest zupełnie sprzeczny z celami komórek wydziałów produkcyjnych, dla których ciągłe zmiany w wyposażeniu i kolorach aut są trudne do wprowadzenia. Także księgowość chciałaby ograniczyć wpływ marketingu, ponieważ promocja daje efekty trudno mierzalne, a pociągające wysokie koszty. Działy personalne chciałyby dbać o kieszeń pracowników i ich ciągły rozwój zawodowy. Cele te są pozytywne dla wydziałów produkcyjnych, ale cierpią na tym finanse firmy. To dopiero wierzchołek góry lodowej. W firmie Jana Nowaka sytuacja będzie bardzo podobna.

Przy wyznaczaniu wszystkich celów w firmie należy pamiętać o zasadzie „smart”. Każdy cel zarówno w biznes planie, jak i w praktyce funkcjonowania firmy musi być bardzo wyraźny, co oznacza, że powinien być:

• specific – jasno określony i zrozumiały dla wszystkich, których dotyczy,
• measurable – mierzalny, po to, by stwierdzić, w jakim stopniu go osiągnęliśmy,
• achievable – osiągalny, gdyż w przeciwnym razie wszystkie inne działania związane z planowaniem nie mają sensu,
• related – ściśle powiązany z misją firmy,
• timed – określony w czasie, inaczej nie zostanie nigdy osiągnięty.