W Europie wiele krajów posługuje się pojęciem płacy minimalnej. W samej Unii Europejskiej 20 państw stosuje ustawowo określoną płacę minimalną. W większości z nich stawka wynagrodzenia minimalnego jest zbliżona do kosztów życia na najniższym możliwym poziomie. Zdarzają się jednak również kraje, w których nawet osiągnięcie tego poziomu nie jest zagwarantowane.
Na początek warto powiedzieć kilka słów o samym pojęciu „minimalnego wynagrodzenia”. Klasyczna definicja brzmi: płaca o ustalonej ustawowo wysokości, zabezpieczająca podstawową konsumpcję pracownika i jego rodziny, której zadaniem jest zapewnienie regeneracji siły roboczej. Pierwszy raz minimalne wynagrodzenie „zastosowano” w Nowej Zelandii w roku 1884. Wzrost ilości państw korzystających z tego rozwiązania spowodował, iż w roku 1928 Międzynarodowa Organizacja Pracy opublikowała Konwencję nr 26 o mechanizmie ustalania płac minimalnych w przemyśle i handlu. Początkowo Międzynarodowa Organizacja Pracy planowała ustalenie jednakowej stawki dla wszystkich sygnatariuszy, jednakże wkrótce zarzucono ten pomysł. Określono jedynie, iż przy jej ustalaniu należy brać pod uwagę stawki płac, które są stosowane dla podobnej pracy w konkretnych branżach, w których robotnicy wykazują duży stopień zorganizowania. W momencie braku takiego punktu odniesienia zakładano oparcie wysokości płacy minimalnej o ogólny poziom płac w konkretnym kraju.
Płaca minimalna w ujęciu dzisiejszym jest zjawiskiem skomplikowanym i wielowątkowym. Należy przez nią rozumieć najniższą z możliwych płac, jaka przysługuje osobie pracującej w wymiarze pełnego etatu. Najczęściej jest ona ustalana na drodze ustawowej przez poszczególne państwa, stosujące system płacy minimalnej. Częste są także przypadki ustalania jej w drodze negocjacji zbiorowych dla poszczególnych gałęzi przemysłu.
Płaca minimalna w Europie
W Europie wiele krajów posługuje się pojęciem płacy minimalnej. W samej Unii Europejskiej 20 państw stosuje ustawowo określoną płacę minimalną. W większości z nich stawka wynagrodzenia minimalnego jest zbliżona do kosztów życia na najniższym możliwym poziomie. Zdarzają się jednak również kraje, w których nawet osiągnięcie tego poziomu nie jest zagwarantowane. Wiele rozwiniętych gospodarczo państw jak Dania, Finlandia, Niemcy, Włochy, Szwecja, Norwegia, Szwajcaria nie posługują się w ogóle kryterium płacy minimalnej ustalanej przez rząd. W krajach tych obowiązują natomiast stawki minimalnego wynagrodzenia, które są ustalane w wyniku zbiorowych porozumień najczęściej dla poszczególnych gałęzi przemysłu. Poniżej zaprezentowane zostaną stawki minimalnego wynagrodzenia w krajach europejskich ustalone przez rządy centralne. Stawki te prezentują wynagrodzenie minimalne w skali miesiąca, dla 40-godzinnego tygodnia pracy.
Obecnie w przypadku Austrii kwota zamieszczona w tabeli odnosi się tylko do niektórych sektorów gospodarki. W przypadku Luxemburga kwota wynagrodzenia minimalnego dotyczy tylko niewykwalifikowanych pracowników. Dla Rumunii kwota minimalnego wynagrodzenia obliczona została dla 170 godzin w ciągu miesiąca.
Wskaźniki płacy minimalnej dla takich państw jak Grecja, Portugalia, Hiszpania zostały podane tylko dla pracowników umysłowych. Podobnie jak w przypadku Austrii, pracownikom tym przysługuje czternaście pensji każdego roku.
Dla Francji wysokość płacy minimalnej ustalono, biorąc pod uwagę 35-godzinny tydzień pracy.
Ciekawa sytuacja występuje w przypadku Węgier, gdzie płaca minimalna dla osób z wykształceniem średnim oraz zawodowym i doświadczeniem poniżej 2 lat, jest wyższa o 20%. Natomiast dla pracowników z co najmniej 2-letnim stażem oraz w wieku powyżej 50 lat jest wyższa o 25%. W przypadku pracowników z wykształceniem uniwersyteckim podstawowa płaca minimalna jest podwyższona o 60%.
Minister spraw ekonomicznych i monetarnych Unii Europejskiej podkreślił zalety systemu płacy minimalnej. Stwierdził także, iż każde z państw Unii Europejskiej powinno ustanowić na swoim terytorium płace minimalną. Zaznaczył, iż Unia Europejska powinna zobligować wszystkie państwa do ustanowienia takiej płacy. W chwili obecnej zaledwie dwadzieścia krajów Unii Europejskiej posługuje się w swoim ustawodawstwie płaca minimalną.
Płaca minimalna w USA
Płaca minimalna ustalana corocznie przez rząd USA dla całego terytorium została określona w lipcu 2007 w wysokości 5,85 USD na godzinę. Od lipca 2008 ma ona natomiast wynosić 6,55 USD. Stawka ta została ustanowiona w Fair Labor Standarts Act (FLSA) - Federalny Akt Sprawiedliwych Standardów Pracy. Zapisywane w nim są corocznie ustalenia na temat wysokości płacy minimalnej, płacy za nadgodziny, kwestie pracy nieletnich i in. Jednakże pomimo tego większość poszczególnych stanów ustanawia własne stawki minimalnego wynagrodzenia. Na uwagę zasługuje natomiast fakt, iż w wielu przypadkach władze stanowe podają dodatkowe uwarunkowania wpływające na możliwość uzyskiwania płacy minimalnej.
Mapa poniżej pokazuje stosunek stawek minimalnego wynagrodzenia w poszczególnych stanach w odniesieniu do minimalnej stawki dla całego terytorium USA. W przypadku, gdy stawka ustalana przez dany stan jest niższa od stawki federalnej, pracownikowi przysługuje wyższa stawka. Niektóre stany nie przewidują w swoim prawodawstwie określania minimalnej stawki wynagrodzenia.
Należy zaznaczyć, iż w większości przypadków, gdy płaca minimalna ustalana przez dany stan jest niższa od minimalnej płacy federalnej, przyjmowana jest korzystniejsza dla pracownika stawka. W tabeli powyżej można zauważyć, iż najwyższa stawka godzinowa minimalnego wynagrodzenia ustalona została w stanie Waszyngton – 8,07 USD. Stan ten już od kilku lat dominuje w USA pod tym względem. Jednakże należy zaznaczyć, iż niewiele mniejsza stawka przyjęta została w Kalifornii oraz Massachusetts - 8,00 USD. Na drugim biegunie znajduje się Kansas, gdzie dla pracowników nie uwzględnionych w akcie federalnym obowiązuje stawka 2,65 USD za godzinę.
Na osobnych zasadach regulowana jest płaca minimalna w amerykańskim Samoa. Ustalana ona jest przez komitet przemysłowy powoływany przez Ministerstwo Pracy Rządu Federalnego. Określa on stawki godzinowe wynagrodzenia minimalnego dla poszczególnych gałęzi przemysłu. Należy zwrócić uwagę, iż stawki godzinowe minimalnego wynagrodzenia w Samoa Amerykańskim w każdej z branż są zdecydowanie niższe niż w pozostałych stanach. A najniższa stawka w tym przypadku została określona dla przemysłu odzieżowego (3,18 USD za godzinę obecnie i 3,68 USD od 25.05.2008 roku).
Wynagrodzenie w Kanadzie
Do roku 1996 w Kanadzie obowiązywała zasada ustalania jednej stawki godzinowej wynagrodzenia minimalnego. W roku 1996 wynosiła ona we wszystkich prowincjach cztery dolary kanadyjskie za godzinę. Na mocy reformy systemu z 1996 roku w Kanadzie obowiązuje, podobnie jak w USA, zasada, iż poszczególne prowincje samodzielnie ustalają wysokość płacy minimalnej na ich terytorium. Pomimo tego, rząd federalny zachował teoretycznie prawo do ustanawiania płacy minimalnej dla pracowników firm pozostających pod jurysdykcją państwową. Tabela poniżej pokazuje wysokość minimalnej płacy godzinowej w poszczególnych prowincjach Kanady.
Na uwagę zasługuje fakt, iż minimalna stawka w żadnej z prowincji nie spada poniżej 7 dolarów kanadyjskich. Płaca minimalna w poszczególnych prowincjach Kanady ustanowiona została na wysokim poziomie w porównaniu do innych krajów tego regionu. Najwyższą stawkę przyjął na swoim terytorium Yukon – 8,37 kanadyjskich dolarów. Z drugiej strony najniższą stawkę notuje się w prowincji Nowy Brunszwik – 7,25.
Płaca minimalna w innych krajach
Nowa Zelandia jest krajem, który jako pierwszy wprowadził w swoim prawodawstwie płacę minimalną. Od tego czasu jest ona stale obecna w tym kraju. Rząd Nowej Zelandii zdecydował się na podniesienie od 1 kwietnia 2008 roku minimalnej stawki, a także na uchylenie płacy minimalnej dla młodych osób. Minimalna stawka godzinowa wzrośnie w związku z tym z 11,25 do 12,00 dolarów nowozelandzkich.
Płaca minimalna w Brazylii ustalana jest corocznie przez rząd. W roku 2008 wzrosła ona o ponad 9% wobec roku 2007 (216 USD). Wzrost ten jest dwukrotnie wyższy niż zanotowana w roku 2007 inflacja w tym kraju. W roku 2008 minimalna płaca miesięczna wynosi 248 USD (163 EURO). W przypadku tego kraju ze stawki minimalnej korzysta ponad 12 milionów obywateli. Analitycy zaznaczają jednak, iż wysokość płacy minimalnej nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb rodzin pracowników. Poszczególne brazylijskie stany mają możliwość ustalania wyższych stawek wynagrodzenia minimalnego dla poszczególnych sektorów przemysłu.
Także władze Peru zdecydowały się na podwyżkę płacy minimalnej w roku 2008. Minimalne wynagrodzenie dla sektora przedsiębiorstw prywatnych od 1 stycznia 2008 wynosi 176 USD.
W Meksyku rząd ustanawia minimalną stawkę dzienną. Od 1 stycznia 2008 została ona podniesiona o 4% i wynosi 4,85 USD (3,37 EURO). Podwyżka procentowo zbliżona jest do stopy inflacji zanotowanej w tym kraju. Inna stawka obowiązuje natomiast pracowników zatrudnionych na terenach wiejskich, począwszy od 2008 roku mają oni otrzymywać minimalną dzienną stawkę w wysokości 4,70 USD (3,27 EURO). Obecnie według szacunków płacę minimalną otrzymuje 1/5 pracowników.
Ministerstwo pracy Korei Południowej ustanowiło minimalna płacę w roku 2008 w wysokości 3 770 Won-ów za godzinę (czyli 2,40 Euro). Stawka ta wzrosła w stosunku do poprzedniego roku o 8,3%. W tym kraju prawie 14% pracowników otrzymuje wynagrodzenie w wysokości płacy minimalnej.
Płaca minimalna na Tajwanie także ustalana jest przez rząd. W lipcu 2007 roku kwota ta została podniesiona po raz pierwszy od dziesięciu lat (dotąd wynosiła 66 Nowych Dolarów Tajwańskich (co w przeliczeniu daje 1 GBP). Obecnie wynosi 97 Nowych Dolarów Tajwańskich (1,47 GBP) za godzinę pracy. Należy zauważyć, iż w tym kraju aż 1,41 mln pracowników otrzymuje płacę w kwocie minimalnej ustalanej przez rząd.
Podsumowanie
Analitycy podkreślają, iż płaca minimalna jest kontrowersyjnym zagadnieniem. Wbrew pojawiającym się coraz częściej głosom krytycznym, wiele państw posługuje się ustawowo określaną stawką płacy minimalnej. Jednakże należy zaznaczyć, iż większość krajów oblicza wysokość płacy minimalnej ostrożnie, co w efekcie bardzo często nie pozwala zapewnić minimum egzystencji. Jest ona ustalana w odniesieniu do przeciętnego wynagrodzenia w danej gospodarce i zazwyczaj wynosi od 29% do 51% tego wynagrodzenia.
Nieporozumienia na temat słuszności stosowania kryterium płacy minimalnej dotyczą przede wszystkim ustalenia jej wysokości i relacji wobec wielkości produkcji. W większości przypadków spowodowane są one podejściem do gospodarki (liberalnym lub socjalnym). Także opinie ekonomistów na temat płacy minimalnej są podzielone. Część z nich podkreśla niebezpieczeństwa związane z używaniem tego narzędzia w celu zabezpieczenia praw osób zatrudnionych. I dodaje, że koszty utrzymania pracowników nieefektywnych ponoszą pozostali zatrudnieni. Zwraca się także uwagę na fakt, iż minimalna płaca sztucznie zawyża realne koszty zatrudnienia i funkcjonuje w oderwaniu od realiów rynkowych. Wszyscy jednakże zgodnie podkreślają, iż system płacy minimalnej powinien być stosowany z rozwagą. W takiej sytuacji bilans kosztów i strat, jakie powoduje stosowanie tego narzędzia w gospodarce, będzie zrównoważony.
Artykuł pochodzi z portalu wynagrodzenia.pl
Bibliografia:
1. http://www.fedee.com
2. http://canadaonline.about.com
3. http://www.dol.gov/
4. http://www.ilo.org/
5. http://www.epi.org
Przypominamy, że zgodnie z pkt. 2.6 - 2.7 regulaminu kopiowanie, przetwarzanie i wykorzystywanie tekstów portalu wynagrodzenia.pl w innych celach niż użytku osobistego wymaga pisemnej zgody redakcji.