Dane podstawowe

Mediana całkowitego wynagrodzenia miesięcznego brutto (patrz wyjaśnienie terminów na końcu artykułu) wyniosła 2500 PLN. Tabela 1 zawiera podstawowe informacje o wynagrodzeniach osób uczestniczących w IBW.

Jak wynika z tabeli zarobki 50% badanych kształtowały się w przedziale pomiędzy 1651 PLN a 4000 PLN. Warto zwrócić uwagę, że 25% badanych zarabia poniżej 1651 PLN miesięcznie brutto, a 10% poniżej 1200 PLN. Na przeciwnym biegunie znajduje się 25% zarabiających powyżej 4000 PLN, z czego 10% osiąga dochody powyżej 7000 PLN. Warto zwrócić uwagę, że wynagrodzenia mężczyzn (2934 PLN) są wyższe o 36% od płac kobiet (2149 PLN).

Aby uzyskać pełniejszy obraz rynku płac spojrzymy na wykres 1. Przedstawia on rozkład wynagrodzeń w całej badanej grupie. Z wykresu jednoznacznie wynika, że najwięcej osób plasuje się w niższych przedziałach płacowych. 21% badanych zarabia poniżej 1500 PLN,  38% poniżej 2000 PLN, 62% poniżej 3000 PLN, 75% poniżej 4000 PLN, a prawie 80% zarabia poniżej 5000 PLN. Tylko 16% zarabia od 5000 do 10000 PLN, a 4% powyżej 10000 PLN.

Wynagrodzenia na różnych szczeblach zarządzania

Aby nie kierować się wartościami ogólnymi zobaczmy jak w 2006 roku kształtowały się wynagrodzenia w zależności od miejsca w strukturze organizacyjnej firmy. Jak wynika z tabeli 2 pracownicy na stanowiskach szeregowych zarabiali 1785 PLN. Mediana wynagrodzeń specjalistów wynosiła 2730 PLN. Miesięcznie dochody kierowników kształtowały się na poziomie 3650 PLN, dyrektorów i  ich zastępców na poziomie 6993 PLN, prezesów i wiceprezesów 9800 PLN.

Jak co roku pragniemy zwrócić uwagę na fakt, że w Polsce następuje coraz większe rozwarstwienie wynagrodzeń. Zwiększają się różnice między osobami najlepiej i najgorzej zarabiającymi czego wyrazem jest znacznie szybsze tempo wzrostu wynagrodzeń kierowników i dyrektorów niż pracowników szeregowych i specjalistów.
Jak wynika z tabeli 2 10% najlepiej zarabiających prezesów otrzymywało miesięcznie powyżej 34000 PLN a 10% najlepiej zarabiających pracowników szeregowych otrzymywało powyżej 3590 PLN. Oznacza to prawie 10 krotną różnicę i istnieje duże prawdopodobieństwo, że z roku na rok różnice te będą coraz większe.

Wynagrodzenia w różnych branżach

Spojrzymy teraz jak w 2006 roku kształtowały się wynagrodzenia w różnych branżach (tabela 3).

W 2006 roku do najlepiej opłacanych należała branża informatyczna i  telekomunikacja. Mediana wynagrodzenia całkowitego w branży IT wynosiła 3500 PLN, a w sektorze telekomunikacyjny 3221 PLN. Do czołówki najlepiej opłacanych należą również przedstawiciele sektora ubezpieczeń (3150 PLN) oraz bankowcy (3020 PLN). W branżach tych 10% osób najlepiej zarabiających otrzymuje wynagrodzenia ponad 6 krotnie wyższe od wynagrodzeń 10% osób najmniej zarabiających.
Tradycyjnie już na przeciwnym biegunie znajdują się pracownicy sektora publicznego z medianą wynagrodzenia miesięcznego w wysokości 2010 PLN. W sektorze tym najgorszą sytuację mają pracownicy służby zdrowia (1703 PLN), kultury i sztuki (1800 PLN) oraz nauki i szkolnictwa (1890 PLN). Warto zwrócić uwagę, że pracownicy sektora IT zarabiają  o 74% więcej od tego co pracownicy sektora publicznego. W sektorze publicznym występują również znacznie mniejsze rozpiętości płacowe. Można wręcz zaryzykować stwierdzenie, że jest to najbardziej egalitarny płacowo sektor gospodarki np. w nauce i szkolnictwie 10% najlepiej zarabiających otrzymuje tylko trzykrotnie wyższe wynagrodzenia od 10% najmniej zarabiających.

Wynagrodzenia w poszczególnych działach

Jak wynika z tabeli 4 najwyższe dochody osiągali pracownicy działu finansów i controllingu. Mediana ich wynagrodzenia wynosiła 3640 PLN, a 10% z nich osiągało dochody powyżej 10500 PLN. 50% finansistów zarabia pomiędzy 2400 PLN a 6000 PLN. Na drugim miejscu znaleźli się pracownicy działu IT oraz badań i rozwoju z wynagrodzeniami w wysokości 3500 PLN. 10% pracowników obydwu działów osiąga dochody wyższe niż 9000 PLN miesięcznie. W dalszej kolejności znajduje się dział zakupów (3207 PLN) oraz marketingu (3000 PLN). Zdecydowanie najniżej opłacani są pracownicy działu obsługi klienta (1970 PLN) i magazynu (1896 PLN). Mediana wynagrodzenia pracowników magazynu jest prawie o połowę mniejsza niż finansistów.

Wynagrodzenia w zależności od wielkości firmy

Przejdźmy teraz do kolejnej ważnej zmiennej wpływającej na wielkość wynagrodzenia. Jest nią wielkość firmy w której jesteśmy zatrudnieni. Jak wynika z tabeli 5 najniższe płace otrzymują pracownicy zatrudnieni w mikro przedsiębiorstwach (do 9 osób). Mediana ich miesięcznego wynagrodzenia wynosi 1800 PLN i jest znacznie niższa od mediany dla całego badania (2500 PLN). Na przeciwległym biegunie znajdują się pracownicy największych przedsiębiorstw (powyżej 1000 osób), których mediana miesięcznego wynagrodzenia wynosi 3200 PLN i jest ona o 78% wyższa od mediany wynagrodzeń w mikro przedsiębiorstwach. Warto również spojrzeć na rozpiętości płacowe występujące w badaniu. Niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa najlepiej wynagradzani otrzymują 5 krotnie wyższe płace niż najniżej opłacani.

Wynagrodzenia w zależności od pochodzenia kapitału firmy

Dane zawarte w tabeli 6 jednoznacznie wskazują, że firmy zagraniczne płacą znacznie więcej niż polskie. W naszym badaniu różnica ta wynosi aż 59%. Mediana miesięcznego wynagrodzenia w polskich przedsiębiorstwach wynosi 2200 PLN a w firmach zagranicznych 3500 PLN. Warto również spojrzeć na różnice między najlepiej zarabiającymi. 10% osób o najwyższych dochodach z firm zagranicznych otrzymuje o 82% więcej (10000 PLN) niż ich odpowiednicy z firm polskich (5500 PLN).

Wynagrodzenia w zależności od rodzaju firmy

Interesujące zależności zobaczymy analizując dane zawarte w tabeli 7. Jak wynika z tabeli osoby prowadzące własną działalność gospodarczą osiągają najwyższe dochody. Mediana ich miesięcznego wynagrodzenia wynosi 3515 PLN. Niestety osób tych jest stosunkowo niewiele bo tylko 1150 na 55990 uwzględnionych w tej części obliczeń. Tak więc zaledwie 2% badanych prowadzi własną działalność gospodarczą, ale dzięki temu osiągają oni zdecydowanie wyższe dochody od osób pracujących etatowo. W porównaniu z pracownikami sfery budżetowej ich dochody są wyższe o 76%. Różnice te zdecydowanie rosną do 185% gdy spojrzymy na dane dotyczące 10% osób najwięcej zarabiających.

Wynagrodzenia w zależności od stażu pracy i wieku badanych

Istotnymi a stosunkowo rzadko omawianymi czynnikami w polskich badaniach płacowych są staż pracy oraz wiek osoby badanej. Spójrzmy więc jak kształtują się wynagrodzenia w zależności od stażu pracy. Jak wynika z tabeli 8 w początkowym okresie kariery zawodowej stosunkowo nieduży wzrost stażu pracy związany jest ze znaczącymi wzrostami płac. Osoby z 10 letnim stażem (3200 PLN) zarabiają o  78% więcej od osób z rocznym stażem (1800 PLN). Wzrost stażu pracy związany jest również ze znaczącym wzrostem rozpiętości płacowych. W przypadku osób o rocznym stażu egalitaryzm płacowy jest widoczny. Najwyżej zarabiający otrzymują 3,8 razy wyższe płace od najniżej zarabiających. W przypadku osób ze stażem 10 letnim różnice te są już ponad 6 krotne.
Wzrost stażu pracy powyżej 10 lat nie wpływa już na wzrost wynagrodzeń. Jest wręcz odwrotnie. W kolejnych grupach wiekowych mediana wynagrodzenia maleje w granicach 2-4%.

Analizując relacje pomiędzy wynagrodzeniami i stażem pracy warto również zobaczyć, jak kształtują się płace w zależności od wieku (tabela 9). Jak wynika z tabeli ludzie młodzi, którzy nie ukończyli 20 lat zarabiają w granicach 1500 PLN. W kolejnej grupie wiekowej 21-25 lat mediana wynagrodzenia rośnie o 24% do 1856 PLN. Największy wzrost płac dotyczy osób w grupie 26 – 30 lat. Mediana wynagrodzenia miesięcznego tej grupy wiekowej wynosi 2650 PLN i jest wyższa o 43% od grupy poprzedniej. W kolejnej grupie (31-35 lat) wynagrodzenia rosną o dalsze 24% do 3300 PLN. W następnych grupach mediana wynagrodzenia miesięcznego zaczyna nieznacznie maleć a zmiany te nie przekraczają 7%. Warto w tym miejscu przypomnieć, że w badaniu przeważają ludzie młodzi i grupa wiekowa 21-30 lat liczy 36136 osób co stanowi 64% badanych.

Wynagrodzenia a wykształcenie

Dane zawarte w tabeli 10 jednoznacznie wskazują, że wykształcenie jest jednym z istotniejszych czynników kształtujących nasze wynagrodzenia. O ile osoby z wykształceniem podstawowym zarabiają w granicach 1700 PLN to dochody osób z wykształceniem wyższym wynoszą 2950 PLN i są o 73% wyższe. Wśród osób z wykształceniem wyższym mamy również do czynienia z większymi rozpiętościami płacowymi. 50% z nich zarabia między 1925 a 4800 PLN (2875 PLN różnicy), podczas gdy 50% osób z wykształceniem podstawowym zarabia między 1200 a 2500 PLN (1300 PLN różnicy). W tym miejscu również prosimy pamiętać o znaczących dysproporcjach liczebności grup. W badaniu uczestniczyło 34654 osób z wykształceniem wyższym i tylko 174 osoby z wykształceniem podstawowym.

Wynagrodzenia w poszczególnych regionach

Tradycyjnie najwyższe dochody osiągają mieszkańcy województwa mazowieckiego. Mediana ich wynagrodzenia rocznego wynosiła 3450 PLN (tabela 11). Na drugim miejscu jest województwo wielkopolskie i pomorskie z medianą w wysokości 2500 PLN. Następne w kolejności to województwo dolnośląskie (2460 PLN) i małopolskie (2350 PLN). Najniższe dochody osiągają mieszkańcy województwa lubelskiego (1900 PLN) i warmińsko-mazurskiego (1960 PLN). Równie niskie dochody osiągają mieszkańcy województwa podkarpackiego, podlaskiego i świętokrzyskiego (2000 PLN). Warto zwrócić uwagę, że 80% badanych z lubelskiego zarabia pomiędzy 1099 a 4500 PLN a z podkarpackiego pomiędzy 1063 a 4395 PLN.

Znając wynagrodzenia w poszczególnych województwach warto również zobaczyć jak kształtują się płace w największych miastach Polski. Jak wynika z tabeli 12 najwyższe dochody  w wysokości 3800 PLN osiągają mieszkańcy Warszawy. Prawie 1000 PLN mniej zarabiają mieszkańcy Poznania (2882 PLN). Na trzecim miejscu znajduje się Gdańsk z medianą wynagrodzenia w wysokości 2800 PLN. Na końcu tabeli plasują się mieszkańcy Gorzowa Wielkopolskiego, Białegostoku i Lublina z medianą wynoszącą kolejno 2190 PLN, 2065 PLN i 2015 PLN.

Analizując dane z tabeli warto zwrócić uwagę na znaczące zróżnicowanie wynagrodzeń w miastach z początku i końca listy. W Warszawie 80% badanych zarabia pomiędzy 1688 a 11000 PLN podczas gdy 80% mieszkańców Lublina otrzymuje płace jedynie w granicach 1200 - 4900 PLN.

Wyjaśnienie terminów użytych w artykule:

• wynagrodzenie całkowite – miesięczne wynagrodzenie brutto przysługujące pracownikowi z uwzględnieniem wszystkich ruchomych dodatków pieniężnych, takich jak np. premie, nagrody itd.;

• mediana – dzieli uporządkowany od najmniejszej do największej wartości zbiór danych na dwie równe części. Jeżeli wynosi ona np. 2000 zł oznacza to, że połowa osób zarabia poniżej 2000 zł a połowa powyżej 2000 zł. Dlaczego w naszym opracowaniach posługujemy się medianą a nie średnią arytmetyczną? Rozwiązanie to stosuje się dlatego, że mediana lepiej oddaje rzeczywisty poziom przeciętnych zarobków w danej populacji niż średnia, na którą bardzo wpływają wartości skrajne. Mała grupa bardzo dobrze zarabiających dyrektorów może w dużym stopniu podwyższyć średnią wynagrodzeń. Wysokie zarobki dyrektorów nie wpłyną na medianę, której wartość pokaże jak naprawdę zarabia się w danej grupie.

• dolny kwartyl – odcina "dolną" 1/4 część zbioru danych. Jeżeli dolny kwartyl wynosi np. 1500 zł oznacza to, że 25% osób zarabia poniżej 1500 zł a 75% powyżej 1500 zł.

• górny kwartyl – odcina "górną" 1/4 część zbioru danych. Jeżeli górny kwartyl wynosi np. 3000 zł oznacza to, że 75% osób zarabia poniżej 3500 zł a 25% powyżej 3000 zł.

• pierwszy decyl - wartość, poniżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli pierwszy decyl wynosi 1000 PLN, to 1/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 9/10 powyżej 1000 PLN.

• dziewiąty decyl - wartość, powyżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli dziewiąty decyl wynosi 3000 PLN, to 9/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/10 powyżej 3000 PLN.

Artykuł pochodzi z serwisu wynagrodzenia.pl