Jak zatem kształtowały się wynagrodzenia w tym obszarze gospodarki? Z danych Internetowego Badania Wynagrodzeń 2006 wynika, że mediana płacy w budownictwie wynosi 2600 PLN i jest o 26% niższa niż w przypadku najlepiej zarabiających pracowników w branży IT (3500 PLN). Co 10 pracownik branży budowlanej zarabia poniżej 1267 PLN, a jednocześnie dochody 25% zatrudnionych są większe niż 4000 PLN. Wynagrodzenia w budownictwie są stosunkowo zbliżone do tych w przemyśle lekkim oraz logistyce, transporcie i spedycji (wykres 1). Lepiej zarabia się tutaj natomiast w porównaniu do służby zdrowia (o 53%)  czy kultury i sztuki (o 44%).

Przyjrzyjmy się zatem jak szczegółowo kształtują się wynagrodzenia w branży budowlanej. Tabela 1 przedstawia wynagrodzenia całkowite na poszczególnych szczeblach organizacji. Jak widać, zarobki rosną wraz z zajmowanym stanowiskiem. Najniższe płace występują na stanowisku pracownika szeregowego gdzie co 10 osoba ma dochody poniżej 1000 PLN. Jednocześnie połowa specjalistów zarabia pomiędzy 1850 PLN a 3800 PLN. Na szczeblu kierownika płace są o 31% wyższe, a co 4. z nich zarabia powyżej 5400 PLN. Najwyższe wynagrodzenia w branży budowlanej mają osoby zatrudnione na stanowisku dyrektora. Mediana ich dochodów wynosi 6250 PLN i jest 2,4 razy wyższa niż zanotowana dla całej branży.

Warto zauważyć również, że wraz ze wzrostem szczebla w organizacji zwiększa się różnica pomiędzy najlepiej i najgorzej zarabiającymi. Na stanowisku pracownika szeregowego jest ona prawie 4 krotna. Tymczasem najlepiej zarabiający dyrektorzy mają 5,5 razy wyższe dochody od najgorzej opłacanych osób na tym szczeblu.

Zobaczmy teraz jakie zarobki mają osoby zatrudnione w poszczególnych sektorach budownictwa. Tabela 2 pokazuje, że płace są nieznacznie wyższe w przypadku osób zajmujących się projektowaniem w tej branży. Zdecydowanie więcej natomiast pracowników w budownictwie zajmuje się robotami wykonawczymi, a zanotowana w 2006 niewielka różnica zarobków w porównaniu do projektantów może świadczyć o tym, że coraz więcej im się płaci.

Różnicę pomiędzy dochodami osób projektujących a wykonujących usługi budowlane widać jednak jeśli przyjrzymy się poszczególnym szczeblom zarządzania (wykres 2). Najmniejsze dysproporcje dotyczą pracowników szeregowych, gdzie osoby z sektora projektowania zarabiają o 3% więcej. Na stanowisku specjalisty różnica ta wynosi 11%, a największa jest w przypadku kierowników. Osoby zajmujące to stanowisko w sektorze projektowania mają o 31% wyższe dochody niż kierownicy w obszarze związanym z wykonawstwem.

Wykres 3 przestawia udział premii w wynagrodzeniu całkowitym. W branży budowlanej premia stanowi ok. 14,6% całkowitych dochodów pracowników. Jej udział jest wyższy w przypadku sektora projektowego i wynosi 16,2%. Osoby zatrudnione przy wykonawstwie w postaci premii mają premię niższą o 2,3%.

Aby uzyskać pełny obraz wynagrodzeń całkowitych przyjrzyjmy się jeszcze jak wygląda rozkład płac w branży budowlanej (wykres 4). Większość pracowników (61,6%) zarabia poniżej 3000 PLN. Dla 26,5% zatrudnionych dochody mieszczą się w przedziale od 3000 do 6000 PLN. W grupie najlepiej zarabiających (powyżej 10 000 PLN) znajduje się 3,9% badanych.

Świadczenia dodatkowe

Oprócz wynagrodzenia podstawowego i premii pracownikom przysługują również różnego rodzaju świadczenia dodatkowe. W branży budowlanej dodatki są uzależnione od zajmowanego stanowiska (tabela 3). Zdecydowanie najpopularniejszym świadczeniem na każdym szczeblu jest telefon komórkowy. Otrzymuje co 10 pracownik szeregowy i aż 77,2% dyrektorów. Dużych różnic między stanowiskami nie widać w przypadku bonusów takich jak ubezpieczenie dodatkowe, kredyty preferencyjne czy bezpłatne zajęcia rekreacyjno sportowe. Dyrektorzy w porównaniu z innymi pracownikami znacznie częściej otrzymują laptop/komputer do osobistego użytku, samochód służbowy czy ryczałt na paliwo. Ze względu na stanowisko więcej z nich deklaruje również przysługujące im udziały/akcje (10,3%) firmy oraz prywatną emeryturę (4,1%).

Wynagrodzenia a dział

Patrząc na dane zawarte w tabeli 4 widać, że w branży budowlanej najlepiej zarabiają pracownicy działów finansów i controllingu. Mediana ich płacy wynosi 3673 PLN i jest o 18% wyższa od mediany kolejnych w zestawieniu osób zatrudnionych  w dziale sprzedaży. Pracownicy z księgowości i z produkcji mają mediany wynagrodzeń na tym samym poziomie (2800 PLN). Kiedy jednak przyjrzymy się bliżej zarobkom w tych dwóch działach to widać, że 25% pracowników produkcji ma dochody powyżej 4500 PLN. Jednocześnie dla takiej samej liczby osób w księgowości dochody są o 22% niższe. Najniższe zarobki występują w dziale obsługi klienta. Mediana wynagrodzeń wynosi tam 1800 PLN i jest o 31% niższa od zanotowanej dla całej branży.

Wynagrodzenia ze względu na rodzaj, wielkość i kapitał firmy

Wynagrodzenia w branży budowlanej są uzależnione od wielkości firmy (tabela 5). Jak widać najwyższe dochody w tej branży mają osoby prowadzące własną działalność gospodarczą (4000 PLN). Mediana  płacy w firmach prywatnych gdzie pracuje najwięcej badanych, jest o 36% niższa. Jednocześnie co 10 pracownik zarabia tu poniżej 1201 PLN. Najniższa mediana dochodów występuje w firmach ze sfery budżetowej i komunalnej. Połowa zatrudnionych ma tu płacę pomiędzy 1586 PLN a 3200 PLN.

Przyjrzyjmy się teraz jak kształtują się wynagrodzenia w firmach budowlanych ze względu na ich wielkość. Tabela 6 pokazuje, że płaca rośnie wraz z wielkością przedsiębiorstwa. Najniższe dochody mają zatrudnieni w najmniejszych podmiotach (do 9 pracowników), a 10% osób zarabia tam poniżej 1000 PLN. W firmach zatrudniających od 50-249 pracowników mediana wynagrodzeń jest o 30% wyższa i wynosi 2600 PLN. Najlepiej zarabiają pracownicy największych przedsiębiorstw (ponad 1000 osób), gdzie co 4 osoba ma dochody wyższe niż 5300 PLN. Dane pokazują również, że różnice w zarobkach pomiędzy najlepiej i najgorzej zarabiającymi są niezależnie od wielkości firmy średnio 5 krotne.

Zobaczmy jeszcze jak wielkość firmy wpływa na wynagrodzenia w poszczególnych sektorach budownictwa (wykres 5). Zarówno w projektowaniu jak i wykonawstwie zarobki rosną wraz z wielkością firmy. W mikro-firmach nieznacznie lepiej zarabiają pracownicy odpowiedzialni za obszar projektowy (o 5%). W małych przedsiębiorstwach (10-49 pracowników) różnica ta się zwiększa i wynosi 8%. Stosunkowo największe dysproporcje płac występują w firmach średniej wielkości (50-249 zatrudnionych) i wynoszą  24% na korzyść sektora projektowania.

Czynnikiem różnicującym poziom wynagrodzeń w branży budowlanej jest również rodzaj dominującego w firmie kapitału. Tabela 7 pokazuje, że zdecydowanie lepiej płacą firmy zagraniczne, a mediana wynagrodzeń jest w nich wyższa o 56%.  Różnice są także jeśli spojrzymy na poszczególne sektory budownictwa. Pracownicy związani z obszarem projektowania mają w firmach zagranicznych zarobki wyższe o 65%. Dla wykonawstwa wskaźnik ten wynosi 54%.

Zarówno w polskich jak i zagranicznych firmach zarobki rosną wraz ze szczeblem w organizacji (wykres 6). Ponadto w branży budowlanej firmy zagraniczne wynagradzają pracowników wyżej niezależnie od zajmowanego stanowiska. Różnica w zarobkach jest najmniejsza na stanowisku pracownika szeregowego. Podmioty z przewagą kapitału obcego płacą na tym szczeblu o 42% więcej. W przypadku specjalistów różnica ta wynosi 58%. Największe dysproporcje natomiast są w przypadku kierowników. Osoby zajmujące to stanowisko w firmach zagranicznych zarabiają o 87% lepiej niż ich koledzy w firmach polskich.

Wynagrodzenia a region

Nie ulega wątpliwości, że w budownictwie tak ja w pozostałych branżach płace silnie uzależnione są od regionu kraju. Zdecydowanie najwyższe zarobki mają zatrudnieni na Mazowszu (tabela 8). Mediana wynagrodzeń wynosi tam 3500 PLN i jest o 35% wyższa od płac następnych w zestawieniu pracowników z regionu północno-zachodniego. Zdecydowanie najgorzej zarabiają w branży budowlanej osoby zatrudnione w województwach wschodnich.  Ich pensja jest o 39% niższa niż w regionie Mazowieckim.
Patrząc na dane w tabeli 8 widzimy również, że na Mazowszu wynagrodzenia są wyższe niezależnie od zajmowanego stanowiska. Mediana zarobków pracowników szeregowych wynosi tu 2500 PLN i jest zaledwie o 100 PLN niższa od mediany dla całej branży. Co ważne, na tym szczeblu organizacji nie ma aż tak wielkich dysproporcji płacowych pomiędzy pozostałymi regionami (wschodnim, północno i południowo-zachodnim). W przypadku specjalistów mediana dochodów jest najwyższa w Warszawie i okolicach (3500 PLN). Na tym stanowisku widać również, że w porównaniu do zarobków pracowników szeregowych płaca najbardziej wzrasta w regionie północno-zachodnim. Specjaliści mają tu pensje wyższe o 64% od szeregowych pracowników. W regionie mazowieckim różnica ta wynosi 40% a w południowo-zachodnim 27%. Na szczeblu kierownika natomiast najwyższe płace w branży budowlanej mają osoby z Warszawy i okolic. Mediana ich wynagrodzeń wynosi 4870 PLN i jest wyższa o 39% od zanotowanej dla całego regionu.

Spójrzmy teraz jak kształtują się wynagrodzenia w branży budowlanej w kilku wybranych miastach w Polsce (tabela 9). Zdecydowanie najlepiej zarabiają osoby zatrudnione w Warszawie. Mediana ich dochodów wynosi 3800 PLN i jest o 20% wyższa niż w Poznaniu. Płace na podobnym do siebie  poziomie mają pracownicy budowlani z Gdańska i Wrocławia. Tam mediana zarobków wynosi 3000 PLN, a co 10 osoba ma dochody niższe niż 1500 PLN. Zdecydowanie najgorzej opłacani są pracownicy w Krakowie, a wynagrodzenia są tu niższe niż o 37%. w Warszawie.

Wynagrodzenia a staż pracy, wykształcenie i znajomość języków obcych

Z danych zawartych w tabeli 10 wynika, że w budownictwie płace są uzależnione od stażu pracy. Najniższe zarobki mają osoby rozpoczynające karierę w branży, a mediana ich dochodów wynosi 2000 PLN. Osoby z doświadczeniem wyższym (2-3 lat) otrzymują już 20% wyższa pensję, a co 4. z nich zarabia powyżej 3334 PLN. Widać w tej branży zależność, że zarobki rosną wraz ze stażem pracy, a mediana dochodów jest najwyższa w przypadku osób z doświadczeniem 11-15 letnim (3300 PLN). W tej grupie również co 10 osoba ma dochody powyżej 10000 PLN. Dla osób ze stażem pracy powyżej 16 lat wynagrodzenia są niższe, a mediana wynosi 3000 PLN.

Zobaczmy teraz jak wykształcenie wpływa na poziom zarobków w branży budowlanej (tabela 11). Jak widać, płace rosną wraz z poziomem wykształcenia. Najgorzej opłacane są osoby z wykształceniem podstawowym i zawodowym oraz średnim. Co 10 osoba z takim wykształceniem zarabia poniżej 1000 PLN. Mediana dochodów dla osób posiadających tytuł licencjata i wykształcenie niepełne wyższe wynosi 2300 PLN i jest o 21% niższa niż w przypadku najlepiej zarabiających osób z wykształceniem wyższym (2900 PLN). W grupie osób z tytułem magistra 25% osób zarabia powyżej 4500 PLN.

Na wykresie 7 pokazano zależność wynagrodzeń od stażu pracy i poziomu wykształcenia. Jak widać, w budownictwie wyższe zarobki niezależnie od stażu pracy mają osoby z wyższym wykształceniem. Różnica jest stosunkowo najmniejsza w przypadku rozpoczynających pracę w branży, gdzie osoby z wyższym wykształceniem mają o 31% wyższe zarobki. Dla pracowników z doświadczeniem 2-3 lat oraz 9-10 i 11-15 lat różnica ta wynosi 67%. Największe dysproporcje dochodów widać dla osób ze stażem pracy powyżej 16 lat. Tu osoby z wykształceniem wyższym mają płacę o 87% większą od tych z wykształceniem średnim.

Zobaczmy jeszcze jak kształtują się wynagrodzenia w budownictwie w zależności od stopnia znajomości języka angielskiego (wykres 8). Osoby, które tym językiem nie posługują się wcale lub znają go słabo lub średnio zarabiają na podobnym poziomie. W przypadku pracowników, którzy znają język angielski bardzo dobrze mediana zarobków jest najwyższa i wynosi 3000 PLN.

Podsumowanie

Z powyższych danych wynika, że zarobki w budownictwie są zbliżone do tych w przemyśle lekkim oraz transporcie, logistyce i spedycji. Płace są uzależnione od szczebla zajmowanego w organizacji. Co 10 pracownik szeregowy zarabia poniżej 1000 PLN, a mediana dochodów dyrektorów wynosi 6250 PLN. Nieznacznie wyższe zarobki mają osoby pracujące w sektorze związanym z projektowaniem. Przeciętna premia w branży budowlanej stanowi 14,6% całkowitego wynagrodzenia, a najpopularniejszym świadczeniem dodatkowym na każdym szczeblu jest telefon komórkowy. Najwyższe zarobki mają osoby zatrudnione w budownictwie w działach finansów i controllingu. Dochody są ponadto uzależnione od rodzaju i kapitału firmy, stażu pracy, i znajomości języka angielskiego. Wynagrodzenia w branży rosną wraz z wielkością firmy i poziomem wykształcenia. Tradycyjnie najwyższe dochody mają w budownictwie osoby zatrudnione na Mazowszu.

Wyjaśnienie terminów użytych w artykule:
• wynagrodzenie całkowite – miesięczne wynagrodzenie brutto przysługujące pracownikowi z uwzględnieniem wszystkich ruchomych dodatków pieniężnych, takich jak np. premie, nagrody itd.

• mediana – dzieli uporządkowany od najmniejszej do największej wartości zbiór danych na dwie równe części. Jeżeli wynosi ona np. 2000 zł oznacza to, że połowa osób zarabia poniżej 2000 zł a połowa powyżej 2000 zł. Dlaczego w naszym opracowaniach posługujemy się medianą a nie średnią arytmetyczną? Rozwiązanie to stosuje się dlatego, że mediana lepiej oddaje rzeczywisty poziom przeciętnych zarobków w danej populacji niż średnia, na którą bardzo wpływają wartości skrajne. Mała grupa bardzo dobrze zarabiających dyrektorów może w dużym stopniu podwyższyć średnią wynagrodzeń. Wysokie zarobki dyrektorów nie wpłyną na medianę, której wartość pokaże jak naprawdę zarabia się w danej grupie.

• dolny kwartyl – odcina "dolną" 1/4 część zbioru danych. Jeżeli dolny kwartyl wynosi np. 1500 zł oznacza to, że 25% osób zarabia poniżej 1500 zł a 75% powyżej 1500 zł.

• górny kwartyl – odcina "górną" 1/4 część zbioru danych. Jeżeli górny kwartyl wynosi np. 3000 zł oznacza to, że 75% osób zarabia poniżej 3500 zł a 25% powyżej 3000 zł.

• pierwszy decyl - wartość, poniżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli pierwszy decyl wynosi 1000 PLN, to 1/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 9/10 powyżej 1000 PLN.

• dziewiąty decyl - wartość, powyżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli dziewiąty decyl wynosi 3000 PLN, to 9/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/10 powyżej 3000 PLN.

Artykuł pochodzi ze stron wynagrodzenia.pl