Wynagrodzeniom w przemyśle motoryzacyjnym poświęcony jest osobny artykuł. Tabela 1 przedstawia porównanie poziomu płac w przemyśle ciężkim i wśród wszystkich osób uczestniczących w badaniu.

Pracownicy w sektorze przemysłu ciężkiego w  2006 roku zarabiali przeciętnie 2750 PLN. Było to o 250 PLN więcej niż wyniosło wynagrodzenie wśród wszystkich badanych (mediana 2500 PLN). Jedna czwarta osób zatrudnionych w przemyśle ciężkim zarabiała powyżej 4200 PLN, a 10% najlepiej zarabiających otrzymywało wynagrodzenie wyższe niż 7000 PLN. Jednocześnie, 10% pracowników nie przekroczyło poziomu 1450 PLN.

Na najwyższe zarobki w przemyśle ciężkim mogli liczyć pracownicy przemysłu petrochemicznego (mediana 3500 PLN). Wynagrodzenia w tym sektorze było o 9% wyższe niż w drugich w kolejności: przemyśle okrętowym i w produkcji chemikaliów (mediana 3200 PLN). W górnictwie połowa osób zarabiała pomiędzy 2000 PLN a 4300 PLN. Większe rozpiętości wynagrodzeń wystąpiły w branży chłodniczej i klimatyzacyjnej. Połowa pracowników w tej branży zarabiała pomiędzy 1860 PLN a 4450 PLN. W przemyśle lotniczym pensje kształtowały się na poziomie 2356 PLN (mediana).

Specjaliści w przemyśle ciężkim zarabiali o 41% więcej niż pracownicy szeregowi (mediana 2000 PLN). Połowa specjalistów zarabiała w przedziale pomiędzy 2070 PLN a 4000 PLN. Pensje dyrektorów (mediana 8600 PLN) były o 115% wyższe niż wynagrodzenia kierowników (mediana 4000 PLN) i o 206% wyższe niż płace specjalistów. Jedna czwarta dyrektorów zarabiała powyżej 14000 PLN.

Pracownicy szeregowi zatrudnieni w hutnictwie i metalurgii zarabiali 2000 PLN. Stanowiło to 73% wynagrodzenia specjalistów w tej branży (mediana 2750 PLN). Pensje o 1050 PLN wyższe od wynagrodzeń specjalistów otrzymywali kierownicy (mediana 3800 PLN). W przemyśle maszynowym i elektromaszynowym wynagrodzenia pracowników szeregowych kształtowały się na poziomie 1800 PLN. Było to o 29% mniej niż zarabiali specjaliści (mediana 2550 PLN) i o 49% mniej w porównaniu do pensji kierowników (mediana 3500 PLN).

Jak wynika z wykresu 2, 30% osób otrzymywało wynagrodzenie poniżej 2000 PLN. 18% pracowników zarabiało powyżej 5001 PLN. Najwięcej osób znajdowało się w przedziałach pomiędzy 1501 PLN a 2000 PLN i pomiędzy 2001 PLN i 2500 PLN. Było to odpowiednio 16% i 15% pracowników przemysłu ciężkiego. 5% osób zarabiało powyżej 10001 PLN. W grupie otrzymującej najniższe wynagrodzenie, poniżej 1000 PLN, znalazło się 2,4% osób.

Jak wynika z wykresu 3, poniżej 1000 PLN zarabiało jedynie 1,4% specjalistów. Prawie połowa osób na tym stanowisku , 47%, zarabiała pomiędzy 1501 PLN a 3000 PLN. W przedziale pomiędzy 1001 PLN a 2000 PLN znajdowało się 23% osób.

Jedna trzecia kierowników zarabiała pomiędzy 2501 PLN a 4000 PLN. Najwięcej osób znajdowało się w przedziałach: pomiędzy 2501 PLN a 3000 PLN (12,6% osób) oraz pomiędzy 5001 PLN a 6000 PLN (10,9%). Zarobki w przedziale pomiędzy 1001 PLN a 2000 PLN otrzymywało 9% kierowników. 7% kierowników zarabiało powyżej 10001 PLN.

Pracownicy w przemyśle ciężkim najczęściej w ramach świadczeń dodatkowych otrzymywali telefon komórkowy. Dysponowała nim jedna czwarta osób. Od 13 do 15% pracowników otrzymywało: laptop/komputer do osobistego użytku, dofinansowanie nauki oraz dodatkowe ubezpieczenia. 10% osób otrzymywało szkolenia wg własnego uznania, a 9% dodatkową bezpłatną opiekę medyczną.

Staż pracy

Łączny staż pracy wpływał na wysokość zarobków pracowników przemysłu ciężkiego. Tabela 4 przedstawia dane na temat płac osób o różnym stażu pracy.

Najwyższe zarobki otrzymywali pracownicy o stażu pracy od 9 do 10 lat (mediana 3670 PLN). 10% z nich zarabiało powyżej 10400 PLN. Wśród osób o stażu od 6 do 8 lat i od 11 do 15 lat wynagrodzenie było o 13% niższe i wyniosło 3200 PLN (mediana). W pierwszym roku pracy zarobki kształtowały się na poziomie 1925 PLN (mediana). Połowa pracowników w pierwszym roku pracy zarabiała w przedziale pomiędzy 1500 PLN a 2660 PLN. Po dwóch latach pracy zarobki były o 19% wyższe i wyniosły 2300 PLN. Jedna czwarta osób o stażu pracy od 2 do 3 lat zarabiała powyżej 3240 PLN.

Wykształcenie

Największe różnice wystąpiły pomiędzy zarobkami osób z wykształceniem wyższym i pozostałymi pracownikami. Mediana osób z wykształceniem wyższym wyniosła 3159 PLN. Stanowiło to 144% pensji, jakie otrzymywały osoby z wykształceniem niepełnym wyższym oraz z podstawowym i zawodowym (mediana 2200 PLN). 25% osób z wykształceniem średnim nie przekroczyło poziomu 1523 PLN. Taki sam odsetek osób z wykształceniem wyższym zarabiał do 2200 PLN. Jedna czwarta najlepiej zarabiających pracowników z wykształcenie wyższym zarabiała o 48% więcej niż najlepiej zarabiające grupy wśród pracowników z wykształceniem niepełnym wyższym oraz z podstawowym i zawodowym.

Płeć

Mężczyźni w przemyśle ciężkim zarabiali więcej niż kobiety. Tabele 5 i 6 przedstawiają różnice w poziomie zarobków ze względu na płeć.

Kobiety zatrudnione w przemyśle ciężkim zarabiały o 17% mniej niż mężczyźni (mediana 2880 PLN). 10% mężczyzn zarabiało powyżej 7100 PLN. Taki sam odsetek kobiet zarabiał powyżej 6200 PLN czyli o 13% mniej.

Mężczyźni zarabiali więcej niż kobiety na każdym stanowisku. Mężczyźni na stanowisku pracownika szeregowego otrzymywali wynagrodzenie wyższe o 200 PLN niż kobiety (mediana 1800 PLN). Na poziomie specjalisty różnica ta wzrosła do 460 PLN na korzyść mężczyzn. Zarobki mężczyzn kierowników stanowiły 114% wynagrodzeń kobiet na tym stanowisku (mediana 3500 PLN).

Wielkość firmy

W tabeli 7 zaprezentowano dane na temat wynagrodzeń oferowanych w firmach różnej wielkości.

Na najwyższe wynagrodzenia mogli liczyć pracownicy największych firm, zatrudniających powyżej 1000 pracowników. Ich pensje kształtowały się na poziomie 2960 PLN (mediana). Było to o 165 PLN więcej niż zarabiali pracownicy w firmach dużych (250 – 999 pracowników). Jedna czwarta osób w tych firmach zarabiała poniżej 1997 PLN. W średnich przedsiębiorstwach wynagrodzenie wyniosło 2700 PLN. Było ono o 8% większe niż pensje w mikro firmach i w małych przedsiębiorstwach (mediana 2500 PLN). W najmniejszych firmach jedna czwarta osób zarabiała poniżej 1500 PLN.

Pensje wzrastały wraz z wielkością firmy na każdym szczeblu organizacyjnym. Pracownicy szeregowi w największych przedsiębiorstwach zarabiali o 560 PLN więcej niż wyniosły wynagrodzenia w małych firmach (mediana 1700 PLN). Było to o 260 PLN niż zarabiały osoby na tym stanowisku w dużych przedsiębiorstwach zatrudniających do 1000 pracowników (mediana 2000 PLN). Na poziomie specjalistów różnica pomiędzy zarobkami w największych i średnich przedsiębiorstwach wyniosła 300 PLN na korzyść specjalistów w największych firmach (mediana 3000 PLN). Kierownicy w dużych firmach (250 – 999 pracowników) zarabiali o jedną trzecią więcej niż kierownicy zatrudnieni w małych przedsiębiorstwach (mediana 3300 PLN).

Na najwyższe zarobki w sektorze przemysłu ciężkiego mogli liczyć pracownicy w dziale sprzedaży. Mediana wynagrodzenia wyniosła w nim 3650 PLN. Stanowiło to 113% wynagrodzeń oferowanych w drugim w kolejności dziale badań i rozwoju/planowania (mediana 3240 PLN). Zarobki w wysokości 2500 PLN otrzymywali pracownicy działów: jakości i produkcyjnego. 10% osób zatrudnionych w tych działach zarabiało powyżej 6000 PLN. Przeciętna pensja w dziale administracyjnym i w biurze zarządu była o 150 PLN niższa i wyniosła 2350 PLN (mediana).

Przeciętna pensja oferowana w regionie mazowieckim (mediana 3550 PLN) była o 31% wyższa niż w regionie południowo-zachodnim (2700 PLN). 25% osób w regionie mazowieckim zarabiało powyżej 6305 PLN. W regionie północno-zachodnim taki sam odsetek pracowników zarabiał powyżej 4500 PLN, a w regionie wschodnim powyżej 3400 PLN. 10% najmniej zarabiających osób w regionie południowo-zachodnim zarabiało poniżej 1350 PLN.

Pracownicy przemysłu ciężkiego w województwie mazowieckim zarabiali o 18% więcej niż osoby zatrudnione w  województwie dolnośląskim (mediana 3000 PLN) i o 42% więcej niż pracownicy w województwach: łódzkim i kujawsko – pomorskim (mediana 2500 PLN). W województwie wielkopolskim pensje kształtowały się na poziomie 2900 PLN (mediana), a jedna czwarta pracowników w tym województwie zarabiała poniżej 2000 PLN. Najniższe płace uzyskiwali pracownicy w województwie podkarpackim. Połowa osób zarabiała w nim poniżej 2200 PLN. Jedynie 10% uzyskiwało pensje wyższe niż 4500 PLN. W województwie dolnośląskim taki sam odsetek osób zarabiał powyżej 7500 PLN.

Wynagrodzenia w przemyśle ciężkim w Warszawie kształtowały się na poziomie 5000 PLN. Było to 27% więcej niż w drugim w kolejności Wrocławiu (mediana 3950 PLN). Najmniejsze rozpiętości zarobków wystąpiły w Gdańsku. Grupa 10% najlepiej zarabiających osób otrzymywała wynagrodzenie o 302% wyższe niż 10% pracowników najmniej zarabiających (poniżej 2128 PLN). W Warszawie najlepiej zarabiający otrzymywali wynagrodzenie o 671% wyższe niż osoby otrzymujące najniższe płace (poniżej 1750 PLN). W Krakowie mediana zarobków była równa 2800 PLN.

Pracownicy w firmach z kapitałem zagranicznym (mediana wynagrodzenia 3250 PLN) zarabiali o 30% więcej niż osoby zatrudnione w firmach z przewagą kapitału polskiego (mediana 2508 PLN). 25% pracowników w firmach z przewagą kapitału polskiego zarabiało powyżej 3750 PLN. Taki sam odsetek osób w firmach z kapitałem zagranicznym zarabiał powyżej 5111 PLN, czyli o 36% więcej.

Pracownicy w sektorze hutniczym i metalurgicznym w firmach z kapitałem zagranicznym zarabiali o 16% więcej niż osoby w firmach z przewagą kapitału polskiego (mediana 2537 PLN). Jeszcze większe różnice pomiędzy firmami o różnym kapitale wystąpiły w branży przemysłu maszynowego i elektromaszynowego. Pensje oferowane w firmach z kapitałem zagranicznym (mediana 3000 PLN) były o 28% wyższe niż w firmach z przewagą kapitału polskiego (mediana 2350 PLN).

Wyższe pensje otrzymywali pracownicy w firmach z kapitałem zagranicznym. Pracownik szeregowy w firmie z przewagą kapitału polskiego (mediana wynagrodzenia 1900 PLN) zarabiał o 300 PLN mniej niż osoba na tym samym stanowisku zatrudniona w firmie z przewagą kapitału zagranicznym (mediana 2200 PLN). Kierownicy w firmach z kapitałem zagranicznym zarabiali o 37% więcej niż kierownicy w firmach z kapitałem polskim (mediana 3500 PLN). Mediana zarobków dyrektorów w firmach z kapitałem polskim wyniosła 7000 PLN. Stanowiło to 58% wynagrodzenia, jakie otrzymywali pracownicy na stanowiskach dyrektorskich w firmach z kapitałem zagranicznym (mediana 12000 PLN).

Pracownicy zatrudnieni w przemyśle ciężkim w firmach prywatnych zarabiali o 6% więcej niż wyniosły przeciętne pensje w spółkach skarbu państwa (mediana 2645 PLN). Wśród grup najlepiej zarabiających osób różnice te były większe. 10% najlepiej wynagradzanych pracowników w firmach prywatnych zarabiało o 16% więcej niż 10% najlepiej zarabiających w spółkach skarbu państwa (powyżej 6300 PLN).

Znajomość jednego języka w stopniu co najmniej dobrym wiązała się z zarobkami wyższymi o 600 PLN w stosunku do osób, które nie znały żadnego języka (mediana 2500 PLN). Osoby legitymujące się znajomością dwóch języków zarabiały 3412 PLN (mediana), a 10% z nich zarabiało powyżej 10800 PLN. Taki sam odsetek osób, które nie znały żadnego języka zarabiał powyżej 5800 PLN czyli o 46% mniej.

Podsumowanie

Płace w przemyśle ciężkim były wyższe niż wśród ogółu badanych. Duże różnice wystąpiły ze względu na zajmowane stanowisko. Ważnym czynnikiem różnicującym wysokość płac był także sektor przemysłu ciężkiego. Wyższe zarobki otrzymywały osoby z wykształceniem wyższym, o dłuższym stażu pracy i znające języki obce. Nie bez znaczenia pozostały również wielkość i lokalizacja przedsiębiorstwa.

Wyjaśnienie terminów użytych w artykule:

• wynagrodzenie całkowite – miesięczne wynagrodzenie brutto przysługujące pracownikowi z uwzględnieniem wszystkich ruchomych dodatków pieniężnych, takich jak np. premie, nagrody itd.;

• mediana – dzieli uporządkowany od najmniejszej do największej wartości zbiór danych na dwie równe części. Jeżeli wynosi ona np. 2000 zł oznacza to, że połowa osób zarabia poniżej 2000 zł a połowa powyżej 2000 zł. Dlaczego w naszym opracowaniach posługujemy się medianą a nie średnią arytmetyczną? Rozwiązanie to stosuje się dlatego, że mediana lepiej oddaje rzeczywisty poziom przeciętnych zarobków w danej populacji niż średnia, na którą bardzo wpływają wartości skrajne. Mała grupa bardzo dobrze zarabiających dyrektorów może w dużym stopniu podwyższyć średnią wynagrodzeń. Wysokie zarobki dyrektorów nie wpłyną na medianę, której wartość pokaże jak naprawdę zarabia się w danej grupie.

• dolny kwartyl – odcina "dolną" 1/4 część zbioru danych. Jeżeli dolny kwartyl wynosi np. 1500 zł oznacza to, że 25% osób zarabia poniżej 1500 zł a 75% powyżej 1500 zł.

• górny kwartyl – odcina "górną" 1/4 część zbioru danych. Jeżeli górny kwartyl wynosi np. 3000 zł oznacza to, że 75% osób zarabia poniżej 3500 zł a 25% powyżej 3000 zł.

• pierwszy decyl - wartość, poniżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli pierwszy decyl wynosi 1000 PLN, to 1/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 9/10 powyżej 1000 PLN.

• dziewiąty decyl - wartość, powyżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli dziewiąty decyl wynosi 3000 PLN, to 9/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/10 powyżej 3000 PLN.