Porównując wysokość zarobków w poszczególnych województwach (wykres 1) widzimy, że województwo śląskie znajduje się na 7 miejscu w zestawieniu. Nieznacznie wyższe płace mają mieszkańcy zachodniopomorskiego i małopolskiego. Lepiej zarabiają ponadto mieszkańcy województwa dolnośląskiego (o 10%) oraz  pomorskiego i wielkopolskiego (o 12%). W porównaniu do najwyżej opłacanych w tym zestawieniu pracowników z regionu mazowieckiego, płace na Śląsku są o 35% niższe. Zdecydowanie lepiej natomiast zarabiają pracownicy w tym regionie w porównaniu do osób zatrudnionych w województwie warmińsko-mazurskim (o 14%) i lubelskim (o 17%).

Przyjrzyjmy się zatem jak szczegółowo przedstawiają się wynagrodzenia w województwie śląskim. Tabela 1 pokazuje wynagrodzenie całkowite w zależności od szczebla w organizacji. Jak widać, zarobki rosną w zależności od zajmowanego stanowiska. Najniżej opłacani są pracownicy szeregowi, spośród których co 10 zarabia  poniżej 1000 PLN. Na stanowisku specjalisty połowa badanych otrzymuje wynagrodzenie pomiędzy 1749 PLN a 3500 PLN. W przypadku kierowników mediana płacy wynosi 3200 PLN i jest o 47%  niższa od mediany zarobków na stanowisku dyrektora. Warto zwrócić uwagę, że w miarę wzrostu szczebla w organizacji zwiększa się również dysproporcja zarobków pomiędzy 10% najlepiej i najgorzej zarabiającymi. Na stanowisku pracownika szeregowego różnica ta jest ponad 3-krotna, ale na szczeblu dyrektora już ponad 6 krotna.

Spójrzmy jak kształtuje się premia na poszczególnych stanowiskach (wykres 2). Jak widać, jej udział w wynagrodzeniu całkowitym jest najniższy na stanowisku pracownika szeregowego (14,6%) i rośnie wraz ze szczeblem w organizacji. Stosunkowo najwyższa premia występuje na szczeblu dyrektora, gdzie stanowi 17,9% całkowitych dochodów. Co ciekawe jest to jedyny szczebel, na którym udział tego składnika w wynagrodzeniu całkowitym jest niższy w porównaniu do ogółu badanych.

Zobaczmy teraz jak przedstawia się rozkład wynagrodzeń w województwie śląskim (wykres 3). Jak widać, większość osób (69,3%) zarabia w tym regionie do 3000 PLN. Dochody 18,8% znajdują się w przedziale od 3000 PLN do 5000 PLN. W grupie najlepiej zarabiających (powyżej 10 000 PLN) znajduje się 3,4% mieszkańców województwa.

Świadczenia dodatkowe

W tabeli 2 zaprezentowano dane dotyczące ilości osób otrzymujących określone świadczenia dodatkowe na różnych szczeblach zarządzania w województwie śląskim. Jak widać, wśród pracowników szeregowych najpopularniejszym świadczeniem jest ubezpieczenie dodatkowe. Stosunkowo duża liczba osób na tym stanowisku (9,3%) otrzymuje również telefon komórkowy do dyspozycji. Ten dodatek jest jednocześnie najpopularniejszym świadczeniem na pozostałych szczeblach organizacji i przysługuje: 23,1% specjalistów, 44% kierowników i 68% dyrektorów. W tych 3 grupach stanowisk duża część osób otrzymuje ponadto laptop/komputer do osobistego użytku. Duże różnice pomiędzy stanowiskami dotyczą  samochodu służbowego, który przysługuje 40% dyrektorów i zaledwie 8,8% specjalistów oraz 15,1% kierowników. Dyrektorzy znacznie częściej od pozostałych jako dodatek otrzymują również fundusz reprezentacyjny, udziały/akcje firmy czy szkolenia wybierane wg własnego uznania.

Wynagrodzenia w poszczególnych branżach i działach

Przyjrzyjmy się teraz, jak kształtują się wynagrodzenia w województwie śląskim w zależności od branży (wykres 4). Najwyższe płace w tym regionie, podobnie jak w całym badaniu, osiągają zatrudnieni w branży IT. Mediana ich wynagrodzenia wynosi 2925 PLN i jest wyższa o 6% od mediany płac w tradycyjnej dla Śląska branży – przemyśle ciężkim. Wysoko zarabiają również pracownicy w innym charakterystycznym dla regionu obszarze gospodarki - energetyce i ciepłownictwie (2700 PLN). Zdecydowanie najgorzej natomiast wynagradzani są pracownicy służby zdrowia, których dochody (1600 PLN) są o 46% niższe od najlepiej zarabiających w regionie informatyków. Nie są to dane zaskakujące, gdyż podobna sytuacja ma miejsce w pozostałych regionach kraju i związana jest z fatalną kondycją finansową całej służby zdrowia.

W województwie śląskim niewątpliwie najbardziej opłaca się pracować w działach: badań, rozwoju i planowania, finansów i controllingu oraz informatycznym. Mediana wynagrodzenia w tych obszarach firmy oscyluje bowiem na poziomie 3000 PLN. Dość wysokie dochody mają również zatrudnieni w dziale zakupów, gdzie co 4 pracownik zarabia powyżej 4600 PLN. Zdecydowanie najniższe zarobki mają zatrudnieni w magazynie i przy obsłudze klienta. Mediana ich wynagrodzeń w wysokości 1700 PLN i 1728 PLN jest przeciętnie o 25% niższa od mediany płacy dla całego regionu.

Wynagrodzenia w zależności od rodzaju, wielkości i kapitału firmy

Analizując dane zawarte w tabeli 4 widzimy, że w województwie śląskim wynagrodzenia uzależnione są od wielkości przedsiębiorstwa. Niezależnie od zajmowanego stanowiska płaca rośnie wraz z wielkością firmy. Stosunkowo najmniejsza różnica zarobków występuje na stanowisku pracownika szeregowego, gdzie zatrudnieni w mikro firmach (do 9 pracowników) zarabiają o 35% mniej niż ich koledzy w największych firmach (powyżej 1000 osób). Największa różnica płac dotyczy natomiast szczebla dyrektora. Na tym stanowisku zatrudnieni w największych przedsiębiorstwach zarabiają ponad 2-krotnie więcej niż dyrektorzy w mikro przedsiębiorstwach.

Warto również zauważyć, że wraz z wielkością firmy rośnie również dysproporcja płacy między poszczególnymi stanowiskami. I tak, w najmniejszych firmach mediana płacy dyrektorów (3900 PLN) jest 3 razy wyższa od mediany zarobków pracowników szeregowych (1300 PLN). W dużych i największych przedsiębiorstwach różnica ta jest już natomiast ponad 4 krotna.

Przyjrzyjmy się teraz jak kształtują się wynagrodzenia w województwie śląskim ze względu na kapitał firmy (wykres 5). Jak widać, niezależnie od zajmowanego stanowiska, lepiej płacą firmy z przewagą kapitału zagranicznego. W przypadku pracowników szeregowych miesięczne dochody różnią się o 370 PLN (23%) na korzyść firm zagranicznych. Na stanowisku specjalisty różnica ta wynosi 45%. Największa natomiast dysproporcja płacy ma miejsce na szczeblu dyrektora. Tu firmy zagraniczne płacą o 70% więcej niż firmy polskie.

W województwie śląskim najwyższe dochody osiągają pracownicy prowadzący własną działalność gospodarczą (tabela 5). Mediana ich wynagrodzenia wynosi 3400 PLN, a co 4 zarabia powyżej 7000 PLN. W firmach prywatnych płaca jest o 33% niższa, a stosunkowo najmniej zarabiają osoby zatrudnione w podmiotach ze sfery budżetowej lub komunalnej. Tu połowa pracowników ma dochody w przedziale od 1500 PLN do 2719 PLN. Co ciekawe dla 10% najgorzej opłacanych osób w firmach prywatnych zarobki są niższe niż w porównywalnej grupie osób w sferze budżetowej i komunalnej.

Warto jeszcze dodać, że największa dysproporcja pomiędzy najlepiej i najgorzej zarabiającymi występuje w przypadku osób prowadzących własną działalność gospodarczą i jest ponad 7-krotna. 

Wynagrodzenia a staż pracy

Zobaczmy teraz jak kształtują się wynagrodzenia w województwie śląskim ze względu na staż pracy (wykres 6). Jak widać, osoby rozpoczynające pracę mogą liczyć na płacę w wysokości 1675 PLN. Zarobki rosną wraz ze wzrostem ilości lat posiadanego doświadczenia i są najwyższe dla osób ze stażem pracy 9-10 lat oraz 11-15 lat (mediana wnosi 2700 PLN). Dla osób ze stażem pracy powyżej 16 lat, a więc tych, którzy rozpoczynali swoją karierę zawodową jeszcze przed zmianą ustroju w Polsce, płaca jest minimalnie niższa i wynosi 2650 PLN.

Wykres 7 pokazuje mediany wynagrodzeń w zależności od wieku badanych z województwa śląskiego. Jak widać osoby wkraczające na rynek pracy (16-25 lat) zarabiają w tym regionie 1673 PLN. W następnym przedziale wiekowym (26-30 lat), płaca gwałtowanie wzrasta i jest wyższa o 43%. Wzrost wynagrodzeń zatrzymuje się na osobach 31-35 letnich, które mają medianę płacy w wysokości 2850 PLN. Dla osób starszych wynagrodzenie jest niższe, a zmiany są na poziomie 8-9%. Co ciekawe, w województwie śląskim najwyższe dochody osiągają osoby powyżej 51 roku życia (3200 PLN). Związane jest to zapewne z dominującymi tu tradycyjnymi gałęziami przemysłu jak górnictwo i hutnictwo, gdzie osoby starsze, a więc z większym doświadczeniem są ciągle wysoko cenione.

Wynagrodzenia a poziom wykształcenia

Zobaczmy teraz jak kształtują się płace w województwie śląskim ze względu na poziom wykształcenia. Z danych z tabeli 6 wynika, że najwyższe wynagrodzenia mają osoby legitymujące się tytułem magistra. Połowa z nich zarabia w przedziale 1800 a 4010 PLN. Pracownicy z tytułem licencjata i posiadający wykształcenie średnie zarabiają przeciętnie o 38% mniej. W przypadku 10% osób w wykształceniem podstawowym i zawodowym miesięczna płaca jest niższa niż 980 PLN. 

Co ciekawe, mediana wynagrodzenia osób z wykształceniem podstawowym i zawodowym jest wyższa od mediany zarobków osób, które ukończyły, szkołę średnią lub mają wykształcenie licencjackie lub niepełne wyższe. Prawdopodobnie jest to spowodowane faktem, że w regionie śląskim, gdzie dominuje przemysł i górnictwo, bardziej ceni się osoby posiadające umiejętności zawodowe. Jest to jednocześnie odzwierciedlenie pewnego trendu, który od pewnego czasu panuje w naszym kraju, a związanego z brakiem fachowców i ludzi posiadających specjalistyczne umiejętności. Pracownicy ci bowiem w dużej mierze emigrują do pracy na zachód Europy, a podnoszenie im wynagrodzenia staje się powszechnym sposobem na powstrzymanie  tej  niekorzystnej sytuacji.

Jak wynika z wykresu 8, w województwie śląskim warto znać język angielski. Im lepsza bowiem znajomość języka, tym wyższe wynagrodzenie w tym regionie. Jak widać, osoby, które znają angielski na poziomie bardzo dobrym, otrzymują dochody na poziomie 2900 PLN, czyli o 38% więcej od tych, którzy nie znają go wcale.

Wynagrodzenia a płeć

Spójrzmy jeszcze jak kształtują się wynagrodzenia w województwie śląskim ze względu na płeć. Tabela 7 pokazuje, że bez względu na rodzaj zajmowanego stanowiska mężczyźni zarabiają lepiej niż kobiety, a różnice w zarobkach rosną wraz ze szczeblem w organizacji. Najmniejsze dysproporcje dotyczą stanowiska pracownika szeregowego, gdzie mediana wynagrodzeń mężczyzn jest o 24%  wyższa niż mediana płacy kobiet. Na szczeblu specjalisty różnica ta wynosi 29%, a kierownika 32%. Najwyższe rozbieżności w płacach dotyczą stanowiska dyrektora. Panowie zarabiają na tym stanowisku 69% więcej niż kobiety. Wniosek jaki płynie z tych danych jest taki, że kobiety są ciągle dyskryminowane pod względem płacy na najwyższych stanowiskach. W tym regionie wpływ na dysproporcje płacowe może mieć ponadto fakt, że dominuje tu działalność górnicza i przemysłowa - tradycyjnie postrzegana  jako ta, w której częściej pracują mężczyźni.

Podsumowanie

Z powyższych danych wynika, że województwo śląskie znajduje się na 7 miejscu pod względem wysokości płacy w porównaniu do innych województw. Zarobki są tu uzależnione od zajmowanego stanowiska. Co 10 pracownik szeregowy zarabia poniżej 1000 PLN, a specjaliści  zarabiają o 47% mniej niż dyrektorzy. Od szczebla w organizacji uzależniona jest ponadto liczba osób otrzymujących świadczenia dodatkowe. W województwie śląskim najwyższe zarobki są w branży IT (2925 PLN), przemyśle ciężkim (2750 PLN) oraz energetyce i ciepłownictwie (2700 PLN). Lepiej zarabiają również osoby zatrudnione w dziale finansów i controllingu oraz informatycznym. Wynagrodzenia w tym regionie rosną wraz z wielkością firmy, stażem pracy i wiekiem. Na każdym szczeblu zarządzania lepiej płacą firmy zagraniczne niż polskie. Mediana wynagrodzenia osób z wykształceniem podstawowym i zawodowym jest wyższa od mediany płacy osób z wykształceniem średnim i niepełnym wyższym. Mężczyźni zarabiają zdecydowanie lepiej niż kobiety.

Wyjaśnienie terminów użytych w artykule:

• wynagrodzenie całkowite - miesięczne wynagrodzenie brutto przysługujące pracownikowi z uwzględnieniem wszystkich ruchomych dodatków pieniężnych, takich jak np. premie, nagrody itd.;

• mediana - dzieli uporządkowany od najmniejszej do największej wartości zbiór danych na dwie równe części. Jeżeli wynosi ona np. 2000 zł oznacza to, że połowa osób zarabia poniżej 2000 zł a połowa powyżej 2000 zł. Dlaczego w naszym opracowaniach posługujemy się medianą a nie średnią arytmetyczną? Rozwiązanie to stosuje się dlatego, że mediana lepiej oddaje rzeczywisty poziom przeciętnych zarobków w danej populacji niż średnia, na którą bardzo wpływają wartości skrajne. Mała grupa bardzo dobrze zarabiających dyrektorów może w dużym stopniu podwyższyć średnią wynagrodzeń. Wysokie zarobki dyrektorów nie wpłyną na medianę, której wartość pokaże jak naprawdę zarabia się w danej grupie.

• dolny kwartyl - odcina "dolną" 1/4 część zbioru danych. Jeżeli dolny kwartyl wynosi np. 1500 zł oznacza to, że 25% osób zarabia poniżej 1500 zł a 75% powyżej 1500 zł.

• górny kwartyl - odcina "górną" 1/4 część zbioru danych. Jeżeli górny kwartyl wynosi np. 3000 zł oznacza to, że 75% osób zarabia poniżej 3500 zł a 25% powyżej 3000 zł.

• pierwszy decyl - wartość, poniżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli pierwszy decyl wynosi 1000 PLN, to 1/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 9/10 powyżej 1000 PLN.

• dziewiąty decyl - wartość, powyżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli dziewiąty decyl wynosi 3000 PLN, to 9/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/10 powyżej 3000 PLN.

Artykuł pochodzi z serwisu wynagrodzenia.pl