Wynagrodzenia w małych, średnich i dużych przedsiębiorstwach w 2007 roku

Już po raz czwarty portal wynagrodzenia.pl przy współpracy z pracuj.pl, gazeta.pl, wp.pl, infopraca.pl, jobpilot.pl, bankier.pl przeprowadził Internetowe Badanie Wynagrodzeń (IBW). Jest to największe w Polsce pozarządowe badanie płac. Uczestniczyła w nim rekordowa liczba 80008 osób. W obliczeniach uwzględniliśmy dane 72111 osób. Niniejszy artykuł jest podsumowaniem najważniejszych wyników.
Zanim przejdziemy do prezentacji danych pragniemy podkreślić, że podobnie jak w poprzednich latach, w tegorocznym badaniu dominują ludzie młodzi z wykształceniem wyższym. 74,9% badanych ma nie więcej niż 35 lat. Ponadto 62,3% to osoby z wykształceniem wyższym. Na pewno wpływa to na wyniki. Prosimy więc pamiętać, że prezentowane dane dotyczą głównie młodych, wykształconych ludzi, posiadających dostęp do internetu.
Pragniemy również podkreślić, że prezentując dane liczbowe posługujemy się głównie medianą, gdyż miara ta lepiej niż średnia charakteryzuje populację badaną. Z badań GUS wynika bowiem, iż 2/3 Polaków zarabia poniżej średniej co może być przyczyną błędów interpretacyjnych. Mediana natomiast jest wartością dzieląca badaną populację na pół. Jeżeli w tekście nie zaznaczono inaczej, to wartości zawarte w tabelach i wykresach należy traktować jako mediany.

Z danych wynika, że zarobki rosną wraz z wielkością firmy. Najniższe dochody mają zatrudnieni w mikro przedsiębiorstwach (1-9 pracowników), gdzie mediana wynagrodzenia wynosi 2100 PLN. Co 10 pracownik zatrudniony w takiej firmie zarabia jednak poniżej 1100 PLN. W dużych przedsiębiorstwach (250-999 osób) mediana kształtuje się na poziomie 3400 PLN i jest o 13% niższa niż w największych podmiotach (>1000 pracowników).

Różnica pomiędzy 10% najlepiej i 10% najniżej opłacanych pracowników jest przeciętnie 5,5- krotna.

Jeśli przyjrzymy się bliżej wynagrodzeniom w mikro i małych przedsiębiorstwach (wykres 1) zobaczymy, że większość pracowników zarabia w nich do 3000 PLN (odpowiednio 70,2% i 60,5%). W najmniejszych - mikro firmach (do 9 pracowników), płace powyżej 5000 PLN ma zaledwie 13% zatrudnionych. W małych przedsiębiorstwach (10-49 pracowników) wskaźnik ten jest nieco wyższy i wynosi 18,1%.

W średnich i dużych firmach (250-999 pracowników) najwięcej osób zarabia w przedziale od 1500 PLN do 2000 PLN - odpowiednio 14,8% i 12,2% (wykres 2). W przedziale dochodów od 2500 PLN do 6000 PLN znajduje się 42,2% zatrudnionych w średnich przedsiębiorstwach. W dużych podmiotach odsetek ten wynosi 46,7%. Ponadto, najwyższe wynagrodzenia (powyżej 10 000 PLN) ma 6,6% pracowników średnich oraz 8,4% dużych firm.

W największych przedsiębiorstwach, zatrudniających więcej niż 1000 pracowników, ponad połowa (59,1%) osób zarabia w przedziale od 2000 PLN do 6000 PLN (wykres 3). Wynagrodzenia pomiędzy 6000 PLN a 10 000 PLN otrzymuje 15,1% zatrudnionych. Warto tu wspomnieć, że najniższe dochody (do 1500 PLN) ma w przedsiębiorstwach zatrudniających ponad 1000 osób zaledwie 5,3% pracowników. Tymczasem w omawianych na wykresie 1 mikro firmach wskaźnik ten wynosi  aż 29,7%.

Dla pełniejszego obrazu wynagrodzeń całkowitych w małych, średnich i dużych przedsiębiorstwach zobaczmy jeszcze, jak kształtuje się  wysokość przeciętnej premii (wykres 4). Dane pokazują, że jej udział w wynagrodzeniu całkowitym rośnie wraz ze wzrostem wielkości przedsiębiorstwa. W najmniejszych podmiotach (do 9 zatrudnionych) premia stanowi przeciętnie 12,9% wynagrodzenia. Dla porównania jest to o 3,4% mniej niż wynosi przeciętna w całym Internetowym Badaniu Wynagrodzeń 2007 (16,3%). W średniej wielkości firmach przeciętna premia kształtuje się na poziomie 16,1% i jest o 2,2% niższa niż w przypadku największych przedsiębiorstw (>1000 pracowników).

Wynagrodzenia na poszczególnych stanowiskach

Wynagrodzenia na poszczególnych stanowiskach w firmie są uzależnione od jej wielkości. Patrząc na dane zaprezentowane w tabeli 2 wyraźnie widać, że im większa firma tym dochody na poszczególnych szczeblach zarządzania są wyższe. Pracownik szeregowy w mikro przedsiębiorstwie otrzymuje 1600 PLN. Osoba zatrudniona na tym samym stanowisku w średniej wielkości przedsiębiorstwie zarabia już o 25% więcej, a w największych firmach (>1000 pracowników) aż o 50% więcej.

Największe różnice w dochodach występują na stanowisku prezesa/dyrektora generalnego. W mikro firmach osoby piastujące to stanowisko osiągają wynagrodzenia w wysokości 7000 PLN (mediana). Tymczasem prezesi/dyrektorzy generalni przedsiębiorstw zatrudniających powyżej 1000 pracowników zarabiają prawie 3 razy więcej (20 000 PLN). Taka dysproporcja w przypadku prezesów wydaje się być jednak naturalna, jeśli porównamy zakres odpowiedzialności oraz strukturę obrotów w dużych i małych firmach.

Dane w tabeli 2 pokazują ponadto, że największe różnice w zarobkach pomiędzy prezesami a pracownikami szeregowymi również rosną wraz z wielkością przedsiębiorstwa. Największa rozbieżność jest w przypadku firm zatrudniających ponad 1000 pracowników. W tych przedsiębiorstwach prezesi zarabiają bowiem ponad 8-krotnie więcej niż pracownicy szeregowi.

Świadczenia dodatkowe

Firmy, niezależnie od wielkości, coraz większa wagę zaczynają przywiązywać do świadczeń pozapłacowych. Z danych zgromadzonych w Internetowym Badaniu Wynagrodzeń 2007 (tabela 3) wynika, że odsetek pracowników otrzymujących rożnego rodzaju świadczenia dodatkowe wzrasta wraz wielkością firmy.

Najpopularniejszym dodatkiem do wynagrodzenia jest, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa, telefon komórkowy. Wyjątkiem są tu największe firmy (powyżej 1000 pracowników), gdzie więcej osób otrzymuje świadczenie w postaci dodatkowej, bezpłatnej opieki medycznej. Dużą popularnością cieszy się również laptop/komputer do osobistego użytku. Dane pokazują, że wraz z wielkością firmy wzrasta znaczenie świadczeń takich jak udziały/akcje, kredyty preferencyjne czy dofinansowanie nauki.

Wynagrodzenia za względu na kapitał i rodzaj firmy

Przyjrzyjmy się teraz jak kształtują się wynagrodzenia w firmach różnej wielkości ze względu na pochodzenie kapitału (wykres 5). Zarówno w przypadku firm z dominującym kapitałem polskim, jak i tych z przewagą zagranicznego, płace rosną wraz z wielkością przedsiębiorstwa. Jednocześnie, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa, firmy zagraniczne płacą lepiej.

Największa różnica pomiędzy firmami polskimi a zagranicznymi ma miejsce w przypadku najmniejszych podmiotów (do 9 pracowników). Tutaj firmy zagraniczne płacą o 75% więcej niż firmy polskie.

Analizując dane można ponadto zauważyć, że w firmach z przewagą kapitału zagranicznego występuje o wiele mniejsze rozwarstwienie płac pomiędzy najmniejszymi a największymi przedsiębiorstwami. W największych przedsiębiorstwach (ponad 1000 pracowników) bowiem, mediana dochodów jest tylko o 28% wyższa niż w mikro firmach (do 9 pracowników). Tymczasem w przypadku firm z przewagą kapitału polskiego różnica ta wynosi aż 60%.

Wielkość firmy wpływa na płace niezależnie czy jest to firma prywatna, państwowa czy działająca w sferze budżetowej lub komunalnej (tabela 4). W tym wypadku tendencja jest również taka, że wraz z wielkością firmy rosną wynagrodzenia.

Najmniejsze różnice są w przypadku mikro przedsiębiorstw. Tutaj mediana dochodów w firmach prywatnych jest taka sama jak w sferze budżetowej (2000 PLN) i o 11% wyższa niż w firmach państwowych. W przypadku prywatnych przedsiębiorstw średniej wielkości mediana dochodów wynosi już jednak 3300 PLN i jest o połowę wyższa niż w podmiotach ze sfery budżetowej lub komunalnej. W największych firmach państwowych i spółkach skarbu państwa (>1000 pracowników) wynagrodzenia są o 21% niższe niż w największych firmach prywatnych.

Wynagrodzenia w różnych branżach

Zobaczmy teraz, jak wielkość firmy wpływa na wynagrodzenia w różnych branżach (tabela 5). Jak widzimy, wraz z wielkością firmy rosną płace w poszczególnych branżach. Najwyższą medianę dochodów zanotowano dla zatrudnionych w dużych podmiotach (ponad 1000 pracowników) w branży IT (5283 PLN). Wielkość firmy ma również duży wpływ na wysokość wynagrodzeń w branżach takich jak bankowość czy telekomunikacja. W sektorze bankowym zdecydowanie lepiej opłacani są pracownicy największych banków (powyżej 1000 zatrudnionych). Mediana ich płacy jest blisko ponad 2 razy wyższa niż w mikro firmach z tej branży.

Warto także zauważyć, że w służbie zdrowia zarobki nie rosną wraz z wielkością firmy. Spowodowane jest to specyfiką tej branży - największe podmioty stanowią tu w większości borykające się z problemami finansowymi szpitale. Tymczasem małe firmy działające w tym sektorze gospodarki to przede wszystkim prywatne przychodnie i  drobne firmy usługowe. Takie podmioty zazwyczaj lepiej radzą sobie na rynku niż państwowe giganty, a co za tym idzie lepiej wynagradzają swoich pracowników.

Wynagrodzenia ze względu na region

Przyjrzyjmy się teraz, jak kształtują się wynagrodzenia w firmach różnej wielkości w poszczególnych regionach kraju. Z danych zaprezentowanych na wykresie 6 wynika, że najwyższe płace są na Mazowszu, a najniższe w województwach wschodnich. W każdym z regionów dochody rosną wraz ze wzrostem wielkości firmy. Pracownicy najmniejszych firm (do 9 pracowników) są najlepiej opłacani w Mazowieckiem, gdzie mediana ich dochodów wynosi 2938 PLN. O 32% niższe wynagrodzenie mają pracownicy mikro firm z regionu północno zachodniego i południowo zachodniego.

Zatrudnieni w średnich (50-249 pracowników) oraz dużych (250-999 pracowników) przedsiębiorstwach na Mazowszu zarabiają o 73% więcej niż osoby w pracujące w województwach wschodnich.

Wynagrodzenia ze względu na płeć i wiek

Z danych zawartych w tabeli 6 wynika, że w wynagrodzenia są uzależnione nie tylko od wieku pracownika, ale także wielkości firmy. Osoby najmłodsze (16-25 lat) zarabiają bowiem od 1800 PLN w mikro firmach do 3000 PLN w największych przedsiębiorstwach (powyżej 1000 zatrudnionych). Wyraźnie widać również, że, z wyjątkiem najmniejszych firm, najlepiej opłacani są pracownicy w wieku 31-35 lat oraz 36-40 lat.

Największe dysproporcje wynagrodzeń w zależności od wielkości firmy mają miejsce w przypadku grupy wiekowej 36-40 lat. W firmach zatrudniających powyżej 1000 pracowników osoby w tym wieku zarabiają o 95% więcej niż ich odpowiednicy z mikro przedsiębiorstw.

Na koniec zobaczmy jeszcze jak wielkość firmy wpływa na wynagrodzenia kobiet i mężczyzn (wykres 7). Z danych wynika, że niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa mężczyźni zarabiają więcej niż kobiety. Największa dysproporcja występuje w średnich firmach (50-249 zatrudnionych). Panowie zarabiają tam o 40% więcej niż panie. Stosunkowo najmniejsza różnica ma natomiast miejsce w najmniejszych - mikro przedsiębiorstwach. Tu zarobki mężczyzn są o 29% wyższe.

Podsumowanie

Z danych zawartych w powyższym artykule wynika, że wielkość przedsiębiorstwa ma istotny wpływ na wysokość wynagrodzenia. Ogólna tendencja jest taka, że płace rosną wraz z wielkością firmy. Najmniejsze dochody mają pracownicy w mikro przedsiębiorstwach, gdzie mediana płacy wynosi 2100 PLN, a największe w firmach zatrudniających ponad 1000 osób (3900 PLN). Wielkość firmy determinuje również zarobki na poszczególnych stanowiskach. Najlepiej płacą duże firmy z udziałem kapitału zagranicznego i te, które działają w branży IT.

Artykuł pochodzi z serwisu wynagrodzenia.pl

Przypominamy, że zgodnie z pkt. 2.6 - 2.8 regulaminu kopiowanie, przetwarzanie i wykorzystywanie tekstów portalu wynagrodzenia.pl w innych celach niż użytku osobistego wymaga pisemnej zgody redakcji.

Wyjaśnienie terminów użytych w artykule:

wynagrodzenie podstawowe - stałe składniki wynagrodzenia brutto, tj. płaca zasadnicza określona umową o pracę, ponadto dodatek funkcyjny lub stażowy

wynagrodzenie całkowite - miesięczne wynagrodzenie brutto przysługujące pracownikowi z uwzględnieniem wszystkich ruchomych dodatków pieniężnych, takich jak: premie, nagrody i in.

Mediana - wartość dzieląca wszystkie dane na pół; lepiej niż średnia oddaje tendencję centralną wyników, jako że średnia może być zaburzona przez wyniki skrajne. Poniżej i powyżej mediany znajduje się dokładnie po 50% danych. Innymi słowy, jeżeli mediana wynosi 3000 PLN, to połowa osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a połowa powyżej 3000 PLN

górny kwartyl - wartość, powyżej której mieści się 25% danych. Innymi słowy, jeżeli górny kwartyl wynosi 4500 PLN, to 3/4 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/4 powyżej 4500 PLN

dolny kwartyl - wartość, poniżej której mieści się 25% danych. Innymi słowy, jeżeli dolny kwartyl wynosi 1500 PLN, to 1/4 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 3/4 powyżej 1500 PLN

pierwszy decyl - wartość, poniżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli pierwszy decyl wynosi 1000 PLN, to 1/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 9/10 powyżej 1000 PLN

dziewiąty decyl - wartość, powyżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli dziewiąty decyl wynosi 5000 PLN, to 9/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/10 powyżej 5000 PLN